Slimme thermostaat: wat levert hij écht op in euro's?

Overal lees je dat een slimme thermostaat “tot 25 procent” bespaart. Klinkt mooi, maar een percentage kun je niet uitgeven. Hoeveel is dat nu concreet op je jaarrekening, en klopt dat cijfer eigenlijk wel? We rekenen het voor je om naar euro’s, per woningtype, op basis van de officiële cijfers van Milieu Centraal en Nibud.

Direct antwoord: dit levert een slimme thermostaat op

Een slimme thermostaat bespaart gemiddeld 14 procent op je gasverbruik voor verwarming, zo blijkt uit onderzoek van Milieu Centraal. Voor een gemiddelde woning met een gasverbruik van circa 1.000 m³ per jaar komt dat neer op ongeveer 186 euro besparing per jaar, op basis van de gasprijs van €1,33 per m³ die Nibud voor januari 2026 hanteert. Woon je in een groter huis met een hoger verbruik, dan loopt dat bedrag op tot ruim 330 euro. Stook je nu al zuinig of woon je in een goed geïsoleerd huis? Dan valt die besparing flink lager uit, soms tot bijna niets.

Hoeveel bespaar je in euro’s per woningtype?

De 14 procent van Milieu Centraal is een gemiddelde. Wat het concreet oplevert, hangt sterk af van hoeveel gas je woning verstookt. We rekenen het uit met de verbruikscijfers per woningtype van Nibud (januari 2026, gebaseerd op cijfers van Milieu Centraal en CBS) en de gasprijs van €1,33 per m³.

De rekensom is steeds hetzelfde: jaarverbruik in m³ keer de gasprijs, keer 14 procent besparing. Het vaste leveringsdeel van je energierekening telt niet mee, want dat verandert niet door een thermostaat, hoe slim ook.

Een aanschafprijs van 130 tot 230 euro is bij vrijwel elk woningtype binnen anderhalf jaar terugverdiend. Bij een groter huis met hoger verbruik gaat dat nog een stuk sneller.

Wanneer valt de besparing tegen?

Een slimme thermostaat levert weinig op als je woning al zuinig verwarmd wordt. Milieu Centraal is er expliciet over: “Ga je zelf al zuinig met je verwarming om? Of is je woning goed geïsoleerd? Dan zal een slimme thermostaat weinig besparing opleveren.” Sterker nog, iemand die al zuinig stookt kan met een gewone klokthermostaat evenveel besparen, en soms zelfs meer.

De reden zit in waar de 14 procent vandaan komt. Het grootste deel van die winst komt niet uit slimme techniek, maar uit gedragsverandering: niet meer stoken als er niemand thuis is, en ’s nachts automatisch terugschakelen. Doe je dat handmatig al consequent, dan heb je dat voordeel al binnen. Wat overblijft is alleen het stukje dat echt aan de techniek zelf hangt.

Concreet: heb je nu al een strak weekschema op je thermostaat en zet je de kachel altijd laag als je weg bent? Reken dan niet op de volle 143 tot 333 euro besparing per jaar. Heb je daarentegen nu een oude klokthermostaat die altijd op dezelfde stand blijft staan, ook als iedereen naar werk of school is? Dan zit je waarschijnlijk aan de bovenkant van die bandbreedte, of erboven. Ook een slecht geïsoleerde woning drukt het rendement: warmte die via een enkele beglazing of een niet-geïsoleerde spouwmuur wegloopt, houdt geen enkele thermostaat tegen.

Modulerend versus aan/uit: het verschil in euro’s

Naast de 14 procent van gedragsverandering noemt Milieu Centraal nog een tweede, kleiner voordeel: zo’n 3 procent extra besparing als je thermostaat via OpenTherm met een modulerende ketel communiceert. Bij een gemiddelde woning van 1.000 m³ gasverbruik per jaar komt dat neer op ongeveer 40 euro extra per jaar, bovenop de 186 euro uit de eerdere berekening.

Het verschil zit in hoe de thermostaat je ketel aanstuurt. Een simpele thermostaat werkt als schakelaar: de ketel gaat vol aan of helemaal uit. OpenTherm laat thermostaat en ketel voortdurend overleggen over de gewenste aanvoertemperatuur, zodat de ketel net zoveel warmte levert als nodig is. Dat is zuiniger en je merkt minder temperatuurschommelingen. Voorwaarde is wel dat je cv-ketel dit protocol ondersteunt: controleer dit in de handleiding voordat je een model koopt. Heb je een warmtepomp, dan telt deze modulerende aansturing nog zwaarder mee voor een goed draaiend systeem. Een warmtepomp vraagt daarnaast ook gewoon onderhoud om op rendement te blijven werken.

Welke slimme thermostaat past bij jou?

Op de Nederlandse markt zie je vooral vier modellen terug. De prijzen zijn richtprijzen voor 2026 bij grote retailers en wisselen door acties.

Het instapmodel van Honeywell is de goedkoopste optie, maar mist zowel OpenTherm als aanwezigheidsdetectie. Daarmee haal je dus niet de volle 14 procent besparing, want dat cijfer gaat juist uit van aanwezigheidsdetectie en de gedragsverandering die daarbij hoort. Voor het volledige besparingspotentieel kies je een model met beide, zoals de Netatmo of de Google Nest. Heb je een uitgebreid smart home-systeem en wil je losse kamers apart regelen, dan is de Tado° door de zoneregeling het meest flexibel, al betaal je voor die extra’s mogelijk een jaarlijks bedrag.

Let bij GPS-gebaseerde aanwezigheidsdetectie (Netatmo, Tado°) op één addertje: die werkt alleen goed als alle bewoners de app op hun telefoon gebruiken. Vergeet een huisgenoot zijn locatie te delen, dan denkt de thermostaat soms dat het huis leeg is terwijl er iemand is. De Google Nest omzeilt dit met een ingebouwde bewegingssensor die los van een telefoon werkt.

Terugverdientijd: aanschaf tegenover besparing

Ga je uit van een middenklassemodel met aanwezigheidsdetectie van circa 180 euro, dan bepaalt je woningtype hoe snel je dat bedrag terugverdient.

Woon je klein en zuinig, dan duurt het dus langer voordat de thermostaat zichzelf terugverdient dan de marketingteksten je laten geloven. Woon je groot met een hoog verbruik, dan is de investering vaak al binnen een stookseizoen terugverdiend. Er bestaat geen directe subsidie voor een losse slimme thermostaat, maar combineer je de aanschaf met andere verduurzaming zoals isolatie of een warmtepomp, dan kom je mogelijk wel in aanmerking voor de ISDE-regeling via RVO.

Veelgestelde vragen over de slimme thermostaat

Hoeveel bespaar je met een slimme thermostaat in euro’s?

Je bespaart met een slimme thermostaat gemiddeld 186 euro per jaar bij een woning met een gebruikelijk gasverbruik van 1.000 m³, gebaseerd op de 14 procent besparing van Milieu Centraal en de gasprijs van €1,33 per m³ (Nibud, januari 2026). In een appartement met lager verbruik ligt dat rond de 143 euro, in een vrijstaande woning kan het oplopen tot ruim 330 euro per jaar.

Wanneer heeft een slimme thermostaat weinig zin?

Een slimme thermostaat heeft weinig zin als je al zuinig stookt via een strak schema, of als je woning al goed geïsoleerd is. Milieu Centraal geeft aan dat wie al bewust met de verwarming omgaat, met een gewone klokthermostaat net zoveel of zelfs meer kan besparen. Het grootste deel van de winst komt namelijk uit gedragsverandering, niet uit de techniek zelf.

Werkt een slimme thermostaat op elke cv-ketel?

Een slimme thermostaat werkt op vrijwel elke cv-ketel met een aan/uit-aansluiting, maar voor het extra rendement via modulatie heb je een ketel met OpenTherm-ondersteuning nodig. Controleer dit in de handleiding van je ketel voordat je een model kiest. Zonder OpenTherm werkt de thermostaat nog gewoon, maar mis je de circa 3 procent extra besparing die modulatie oplevert.

Wat is het verschil tussen een modulerende en een aan/uit-thermostaat?

Een aan/uit-thermostaat stuurt de ketel als een schakelaar aan: vol vermogen of helemaal uit. Een modulerende thermostaat communiceert via OpenTherm continu met de ketel over de gewenste aanvoertemperatuur, waardoor de ketel precies zoveel warmte levert als nodig. Dat is zuiniger en zorgt voor een stabielere temperatuur in huis, zonder de pieken en dalen van een simpele aan/uit-regeling.

Is een slimme thermostaat zelf te installeren?

Ja, een slimme thermostaat is in de meeste woningen zelf te installeren binnen 30 tot 60 minuten. Je vervangt de bestaande thermostaat, verbindt het nieuwe apparaat met je wifi en doorloopt de stappen in de app. Bij een OpenTherm-aansluiting met meer bedrading kan het lastiger zijn: schakel dan een installateur in als je er niet zelf uitkomt.

Wat gebeurt er als de wifi uitvalt?

Bij een wifistoring schakelt een slimme thermostaat meestal terug naar een vooringestelde veiligheidstemperatuur of het laatst ingestelde schema. De verwarming blijft dus gewoon werken, alleen de smart-functies zoals aanwezigheidsdetectie en bediening op afstand vallen tijdelijk weg tot de verbinding terug is.

Vraagt een slimme thermostaat een abonnement?

Niet elk model vraagt een abonnement. Google Nest, Netatmo en Honeywell Home werken volledig zonder maandelijkse kosten. Tado° biedt de basisfuncties gratis, maar rekent voor de optionele Auto-Assist functie, zoals weerscompensatie en uitgebreide rapportages, circa 30 tot 40 euro per jaar. Check dit altijd voor de aankoop, want over meerdere jaren telt dat op.