De haard als hoofdpersoon: zo richt je je woonkamer rond de haard in

Een haard trekt in elke kamer de aandacht, of je dat nu wilt of niet. Staat hij half achter de bank of naast een volle boekenkast, dan vecht hij met de rest van de inrichting. Zet je hem bewust centraal, dan krijgt de hele woonkamer rust en richting. Je leest hier hoe je de haard de hoofdrol geeft met zichtlijnen, materiaal en licht, welk type haard bij jouw huis past, wat een elektrisch vlambeeld echt aan stroom kost en waar je op let bij een doorkijkhaard.

Zo maak je de haard het middelpunt van je woonkamer

De haard wordt het middelpunt als je de rest van de kamer naar hem toe laat wijzen. Dat lukt met vijf keuzes:

1. Richt de zithoek op de haard. De bank en de stoelen staan met de voorkant naar het vuur, niet met de rug of de zijkant. Zie je de vlammen niet vanaf je vaste plek, dan is de haard decor zonder functie.
2. Houd de wand eromheen rustig. Een haard in een drukke wand met planken, schilderijen en een tv verliest het. Laat links en rechts lucht, of herhaal één materiaal.
3. Kies één blikvanger erboven. Een groot kunstwerk, een spiegel of juist een kale, gestucte wand. Niet alle drie.
4. Speel met contrast. Donkere steen of zwart staal tegen een lichte muur laat de vlammen opvallen. Een witte schouw tegen een donkergroene wand doet hetzelfde andersom.
5. Dim de rest van het licht. Vuur valt pas echt op als de plafondlamp uit is en een paar lage lampen het overnemen.

Werk je met een kleine kamer, begin dan bij punt 1. De opstelling van de bank bepaalt meer dan elke kleur of elk accessoire.

Welke haard past bij jouw huis?

Voor je gaat inrichten, kies je het type. Dat bepaalt of je een schoorsteen nodig hebt, hoeveel warmte je krijgt en hoeveel onderhoud erbij komt kijken.

De cijfers over open haard en houtkachel komen van Milieu Centraal. Volgens die organisatie voldoet elke kachel die na 2022 met een CE-markering op de Nederlandse markt kwam aan de Ecodesign-eisen. Koop dus geen oude kachel tweedehands. Zoek je alleen sfeer, dan raadt Milieu Centraal een levensechte elektrische haard aan in plaats van een houtkachel.

Wil je meer weten over de soorten haarden en kachels zelf, lees dan haarden en kachels maken je huis compleet. Zoek je vooral warmte in één kamer, kijk dan bij de beste elektrische kachels.

Is een elektrische sfeerhaard warm?

Een elektrische sfeerhaard is zo warm als je hem zet, want het vlambeeld en de verwarming staan los van elkaar. Twee voorbeelden uit de specificaties van verkopers:

• De Balderia Domodo gebruikt 15 watt voor vlameffect en ledverlichting, en 2.000 watt als de verwarming aanstaat.
• De Xaralyn Lucius gebruikt 10 watt voor het vlambeeld en verwarmt in twee standen, op 700 of 1.400 watt.

Reken je dat om naar een avond van vier uur, dan zie je het verschil meteen. Alleen vlammen kost 0,04 tot 0,06 kWh, evenveel als een ledlamp van 10 tot 15 watt. Met de verwarming op volle kracht is het maximaal 5,6 kWh bij de Lucius en 8 kWh bij de Domodo. Een ingebouwde thermostaat schakelt de verwarming tussendoor uit, dus in de praktijk ligt het lager. Toch geldt de vuistregel: het vuurtje is bijna gratis, de warmte niet.

Gebruik een elektrische haard daarom als sfeerstuk met een kleine bijverwarming. De cv of warmtepomp blijft het werk doen.

Een doorkijkhaard verbindt twee ruimtes

Een doorkijkhaard staat in een wand tussen twee ruimtes, bijvoorbeeld tussen de woonkamer en de eethoek. Je ziet de vlammen van beide kanten. De wand blijft staan, maar voelt open, en licht en zicht lopen door. Minder leuk: bij een doorkijkhaard op hout poets je het roet van twee ruiten in plaats van één.

Wat werkt bij inrichten rond een doorkijkhaard:

• Geef beide kanten een functie. Aan de ene kant de bank, aan de andere kant de eettafel. Zo kijkt iedereen naar hetzelfde vuur, ook tijdens het eten.
• Houd de wand zelf strak. Een doorkijkhaard is al een opvallend element. Gestuukt of in één steensoort werkt beter dan twee verschillende afwerkingen.
• Let op de zichtlijn. Zet geen hoge kast of plant recht voor het glas, want dan sluit je de doorkijk die je juist zocht.
• Kies de juiste uitvoering. Een doorkijkhaard bestaat op hout, op gas en elektrisch. De elektrische variant heeft geen rookgasafvoer nodig en past daardoor ook in een bestaande scheidingswand of een appartement.

Kleur, materiaal en contrast rond de haard

De haard is het meest bepalende element, dus de materialen eromheen kies je erop af. Een paar combinaties die werken:

Boven de haard hangt vaak het kunstwerk dat de kamer moet dragen. Kies dan één groot stuk in plaats van een collage, zodat de haard en het werk samen één beeld vormen. Meer ideeën vind je in kunst aan de muur van theaterfans. Twijfel je over de wandkleur, lees dan warme, lichte kleuren voor de woonkamer.

Licht maakt het af. Zet een of twee lage lampen in de buurt van de zithoek en houd de plafondverlichting gedimd. Een tafellamp geeft precies dat warme eilandje licht dat bij een vuur hoort.

Wat doe je met de tv bij een haard?

Een tv boven de haard lijkt logisch, want de haard en de tv vragen allebei om de centrale wand. Toch botsen ze. Boven een haard hangt een tv meestal hoger dan ooghoogte, waardoor je met je hoofd achterover kijkt. En bij een hout- of gashaard wordt de wand erboven warm, wat elektronica niet fijn vindt. Check in de handleiding van je tv tot welke omgevingstemperatuur hij mag werken.

Twee oplossingen werken beter. Zet de tv op een andere wand en laat de haard de hoofdrol. Of kies een elektrische haard laag in een tv-meubel, met de tv op ooghoogte erboven en de verwarming uit.

Veilig en gezond stoken

Een haard die je echt stookt, vraagt onderhoud. De brandweer adviseert:

• laat de schoorsteen minimaal één keer per jaar vegen door een erkende schoorsteenveger, aangesloten bij de ASPB
• stook alleen schoon, droog hout of pellets, nooit geverfd of geïmpregneerd hout
• stook volgens de Zwitserse methode, met de grote blokken onder en het aanmaakhout boven
• hang een CO-melder in de ruimte waar je stookt en in de ruimtes ernaast
• houd vrije ruimte rond de haard en een veilige afstand tot meubels en gordijnen

Die laatste regel raakt direct je inrichting. Zet de bank dus niet tegen de haard aan, en hang geen lange gordijnen vlak naast de schouw. De minimale afstand tot brandbare materialen staat in de installatievoorschriften van je kachel.

Veelgestelde vragen

Hoe richt je een woonkamer met een haard in?

Een woonkamer met een haard richt je in door de zithoek op de haard te richten, zodat je de vlammen vanaf de bank ziet. Houd de wand rond de haard rustig, kies één blikvanger erboven en speel met contrast, zoals zwart staal tegen een lichte kalkverf. Dim de plafondlamp en laat een paar lage lampen het licht overnemen.

Kun je een tv boven de haard hangen?

Een tv boven de haard kan, maar hij hangt dan meestal hoger dan ooghoogte en je kijkt met je hoofd achterover. Bij een hout- of gashaard wordt de wand erboven bovendien warm. Check in de handleiding van de tv de maximale omgevingstemperatuur, of kies een elektrische haard laag in een tv-meubel met de verwarming uit.

Hoeveel stroom verbruikt een elektrische haard?

Een elektrische haard verbruikt voor alleen het vlambeeld 10 tot 15 watt, zoals de Xaralyn Lucius en de Balderia Domodo. Een avond van vier uur kost dan 0,04 tot 0,06 kWh. Zet je de verwarming aan, dan stijgt het naar 700 tot 2.000 watt, en dat is maximaal 8 kWh voor dezelfde avond.

Heb je een schoorsteen nodig voor een doorkijkhaard?

Een doorkijkhaard op hout of gas heeft een rookgasafvoer nodig, net als een gewone kachel. Een elektrische doorkijkhaard heeft geen schoorsteen of afvoer nodig en past daardoor ook in een bestaande scheidingswand tussen woonkamer en eethoek, of in een appartement zonder schoorsteenkanaal.

Hoe vaak moet je de schoorsteen laten vegen?

De schoorsteen laat je volgens de brandweer minimaal één keer per jaar vegen door een erkende schoorsteenveger, het liefst voor het stookseizoen begint. Stook je veel, dan is een tweede beurt halverwege de winter verstandig. Gebruik alleen schoon en droog hout, want nat of behandeld hout geeft meer roet en creosoot in het kanaal.