Ventilatie in je thuisbioscoop: zo blijft de lucht fris tijdens de voorstelling

Je thuisbioscoop of theaterkamer is af. Gordijnen dicht, deur dicht, geluid hard. En na een uur zit de halve bank te gapen. Dat ligt niet aan de film. In een kleine, afgesloten ruimte met een paar mensen erin loopt de CO2 snel op, en dat voel je als sufheid, hoofdpijn en een muffe lucht. Hier lees je hoeveel verse lucht je kamer echt nodig heeft, hoe je dat uitrekent en welke ventilatie dat stil voor elkaar krijgt.

Hoeveel ventilatie heeft een thuisbioscoop nodig?

Reken op minimaal 6 liter verse lucht per seconde per persoon. Dat is ruim 21 m³ per uur per persoon. Met vijf mensen in de kamer heb je dus zo’n 108 m³ per uur nodig om de CO2 rond de 1200 ppm te houden.

Die 1200 ppm is de richtwaarde die de GGD en de Gezondheidsraad aanhouden voor voldoende ventilatie, schrijft het RIVM. Het is geen comfortgrens. Rond die waarde is al meer dan 20 procent van de mensen ontevreden over de lucht. Boven 1200 ppm beginnen mensen elkaar te ruiken.

De 6 liter per persoon komt uit het Programma van Eisen Frisse Scholen 2021, dat voor klaslokalen drie niveaus kent:

Een klaslokaal en een thuisbioscoop lijken meer op elkaar dan je denkt. Allebei een dichte ruimte, een groep mensen die uren stilzit, en niemand die eraan denkt een raam open te zetten.

Waarom de standaardventilatie van je huis tekortschiet

Elke nieuwbouwwoning moet voldoen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving is dat 0,9 dm³ per seconde per m² verblijfsgebied, met een minimum van 7 dm³ per seconde per ruimte. Eén dm³ is één liter.

Reken dat eens door voor een kamer van 15 m². Dan kom je uit op 13,5 liter per seconde, ongeveer 49 m³ per uur. Dat is genoeg voor ruim twee mensen op het niveau van 1200 ppm. Zet je er vijf vrienden in voor een filmmarathon, dan heb je meer dan het dubbele nodig. En dan gaan we er nog van uit dat de ventilatie op de hoogste stand draait, en dat doet hij in de meeste huizen niet.

Er speelt nog iets. Een centraal systeem hoeft volgens dezelfde regels maar 70 procent van alle verblijfsruimtes tegelijk te kunnen ventileren. De bouwregels gaan ervan uit dat niet elke kamer tegelijk vol zit.

Zo reken je het uit voor jouw kamer

Je hebt maar twee getallen nodig: het aantal mensen dat er maximaal zit en de vloeroppervlakte.

1. Vermenigvuldig het aantal personen met 6 liter per seconde. Wil je echt frisse lucht, neem dan 12.
2. Reken om naar m³ per uur door te vermenigvuldigen met 3,6.
3. Vergelijk dat met wat je ventilatie nu haalt. Die capaciteit staat op het typeplaatje of in de handleiding van je ventilatiebox, of je vraagt het je installateur.

Een rekenvoorbeeld. Je zolder is omgebouwd tot theaterkamer van 18 m² en je zit er met z’n vieren. Dat is 4 × 6 = 24 liter per seconde, oftewel 86 m³ per uur. Het bouwbesluit-minimum voor die kamer is 0,9 × 18 = 16,2 liter per seconde, ruim 58 m³ per uur. Je komt dus zo’n 28 m³ per uur tekort, en voor 800 ppm zelfs veel meer.

Wil je niet rekenen maar meten? Zet een CO2-meter in de kamer tijdens een filmavond. Milieu Centraal raadt zo’n meter aan, omdat je zelf slecht merkt hoe vervuild de lucht is. Kruipt hij boven de 1200 ppm, dan weet je genoeg.

Welke ventilatie past bij een thuisbioscoop?

Milieu Centraal onderscheidt drie manieren om een huis te ventileren. Voor een theaterkamer pakken ze heel verschillend uit.

Een thuisbioscoop zonder raam heeft in de praktijk mechanische ventilatie of balansventilatie nodig. Bij mechanische ventilatie moet de verse lucht ergens vandaan komen. Een spleet onder de deur of een rooster in de deur is dan een harde voorwaarde. Zonder toevoer zuigt de box vooral lucht uit de gang.

Ben je aan het kiezen of uitbreiden? Bekijk dan de mechanische ventilatie bij ventilatieshop.com, waar je ventilatieboxen per capaciteit in m³ per uur kunt vergelijken. Met de rekensom hierboven weet je welke capaciteit je nodig hebt.

Ventilatie die je niet hoort tijdens de film

Een theaterkamer is bedoeld om stil te zijn, en een brommend rooster boven je hoofd verpest elke stille scène. Daar valt veel aan te doen:

• Zet de ventilatie vóór de film een stand hoger, en niet halverwege. Zo is de lucht al ververst voordat iedereen zit.
• Gebruik een grotere box op een lage stand in plaats van een kleine box op de hoogste stand. Lage toerentallen maken minder lawaai.
• Kies roosters die geluid dempen. Milieu Centraal noemt die speciaal voor wie last heeft van lawaai bij roosters.
• Leg kanalen niet langs de muur waar je speakers tegenaan staan, en gebruik geïsoleerde flexibele slangen voor de laatste meters.
• Plaats het afvoerpunt achter of boven het publiek, niet naast het scherm.

Een zachte vloer en dikke gordijnen dempen daarnaast het restgeluid. Hoe je dat aanpakt lees je in het stuk over een mini-theater met een zachte vloer. Heb je nog geen echte kamer maar een hoek in de woonkamer, kijk dan hoe je je zithoek ombouwt tot thuisbioscoop zonder verbouwing.

Onderhoud en vocht in de theaterkamer

Vijf mensen ademen in drie uur flink wat vocht uit, en in een dichte kamer blijft dat hangen. Op den duur zie je dat aan schimmel in hoeken en een muffe geur in stoffen stoelen. Goede ventilatie voert dat vocht mee af.

Laat mechanische ventilatie en balansventilatie volgens Milieu Centraal elke 2 jaar onderhouden en maak tussendoor de roosters en filters schoon. Een vervuild ventiel trekt minder lucht en maakt meer lawaai. Hoe je dat zelf doet, staat in de uitleg over mechanische ventilatie reinigen. Blijft de kamer muf ruiken, ook na het ventileren, zoek dan verder bij de oorzaken van een vieze geur in huis.

Zet balansventilatie nooit helemaal uit, ook niet als de kamer een week leeg staat. Dat advies geeft Milieu Centraal ook.

Veelgestelde vragen

Hoe ventileer je een gesloten ruimte zonder raam?

Een gesloten ruimte zonder raam ventileer je met mechanische ventilatie of balansventilatie. Er moet dan een afzuigpunt in de kamer zitten en verse lucht moet binnen kunnen komen, bijvoorbeeld via een spleet onder de deur of een deurrooster. Reken op minimaal 6 liter verse lucht per seconde per persoon, ruim 21 m³ per uur, om de CO2 onder 1200 ppm te houden.

Welke ventilatiesystemen zijn er voor een woning?

Voor een woning zijn er drie ventilatiesystemen: natuurlijke ventilatie, mechanische ventilatie en balansventilatie. Bij natuurlijke ventilatie zorg je zelf voor verse lucht via ramen en roosters. Mechanische ventilatie zuigt vervuilde lucht af met een ventilatiebox. Balansventilatie zuigt af en blaast verse lucht in, vaak met warmteterugwinning, en past daardoor goed bij een dichte thuisbioscoop.

Hoeveel m³ per uur ventilatie heb je per persoon nodig?

Per persoon heb je minimaal 21,6 m³ verse lucht per uur nodig, oftewel 6 liter per seconde. Dat is het niveau dat in het Programma van Eisen Frisse Scholen hoort bij maximaal 1200 ppm CO2. Wil je de lucht echt fris houden, rond 800 ppm, dan is het 12 liter per seconde, 43,2 m³ per uur per persoon.

Hoe voorkom je geluidsoverlast van je ventilatiesysteem?

Geluidsoverlast van een ventilatiesysteem voorkom je door een ruim bemeten ventilatiebox op een lage stand te laten draaien. Kies geluiddempende roosters, gebruik geïsoleerde slangen voor de laatste meters en maak ventielen en filters regelmatig schoon. Een vervuild ventiel maakt meer lawaai. Laat mechanische ventilatie en balansventilatie elke 2 jaar onderhouden, zoals Milieu Centraal adviseert.

Hoe hoog mag de CO2 in een thuisbioscoop oplopen?

De CO2 in een thuisbioscoop houd je bij voorkeur onder de 1200 ppm, de richtwaarde van de GGD en de Gezondheidsraad. Rond die waarde is al meer dan 20 procent van de mensen ontevreden over de luchtkwaliteit, blijkt uit de richtlijn op de site van het RIVM. Een CO2-meter in de kamer laat tijdens een filmavond precies zien wanneer je extra moet ventileren.