Groot schilderij boven de bank: zo kies je het formaat en de hoogte

De muur boven de bank is vaak de grootste lege muur in huis. Een groot schilderij maakt er in één keer het middelpunt van de woonkamer van. Maar te klein en het verdwijnt, te hoog en het zweeft los van de bank. Hoe breed moet het zijn, op welke hoogte hang je het, en wat doe je met twee werken of een poster? Hieronder vind je een maattabel per bankbreedte, een rekenvoorbeeld voor de hoogte en de lichtregels die musea gebruiken om kunst mooi te houden.

Neem 2/3 tot 3/4 van de breedte van je bank

Een groot schilderij boven de bank is goed van formaat als het 2/3 tot 3/4 van de breedte van de bank beslaat, dus 67 tot 75 procent. Dan hoort het werk visueel bij de bank en blijft er aan beide kanten wat lucht over. Hang het midden van het schilderij precies boven het midden van de bank.

Meet de bank zelf, zonder de armleuningen. Die laatste tellen visueel minder mee. In deze tabel zie je wat dat in centimeters betekent:

Valt jouw schilderij net buiten de bandbreedte? Een werk dat iets smaller is, kun je groter laten lijken met een brede lijst of passe-partout. Breder dan de bank zelf hang je het nooit. Dan lijkt de bank te klein voor de muur.

Heb je een hoekbank? Neem dan de lange zijde als uitgangspunt. Hoe je die het beste opmeet, lees je bij de juiste afmetingen van je hoekbank.

Hang de onderkant 15 tot 25 cm boven de rugleuning

Voor de hoogte geldt boven een bank een andere regel dan op een lege muur. De bekende vuistregel van lijstenmakers en woonbladen is het midden van een schilderij op zo’n 145 cm vanaf de vloer, ongeveer op ooghoogte. Boven een bank werkt dat vaak niet. Je meet daar vanaf de rugleuning: houd 15 tot 25 cm tussen de bovenkant van de rugleuning en de onderkant van de lijst.

Waarom? Het schilderij en de bank moeten één geheel vormen. Hang je te hoog, dan ontstaat er een gat en zweeft het werk los aan de muur. Hang je te laag, dan stoot je er met je hoofd tegen of schuift een kussen tegen de lijst.

Rekenvoorbeeld

Stel, de rugleuning van je bank is 85 cm hoog en je kiest een ruimte van 20 cm. De onderkant van het schilderij komt dan op 105 cm.

• Een werk van 80 cm hoog: het midden zit op 105 + 40 = 145 cm. Precies de vuistregel. Beide regels kloppen.
• Een werk van 120 cm hoog: het midden zit op 105 + 60 = 165 cm. Dat is 20 cm boven de vuistregel, en toch hangt het goed, want het sluit aan op de bank.

Hoe groter het schilderij, hoe hoger het midden komt te zitten. Dat is prima. De afstand tot de rugleuning is wat telt.

Zet vóór je boort een stuk schilderstape of een vel papier op de muur in het formaat van het werk. Ga op de bank zitten, loop naar de deur en kijk opnieuw. Klopt het? Pas dan boren. Een gat op de verkeerde plek krijg je met vulmiddel en een likje verf nooit helemaal onzichtbaar, zeker niet op een muur waar later licht schuin langs valt.

Twee schilderijen, een poster of meerdere werken

Niet iedereen wil één groot doek. Hoeft ook niet.

Twee schilderijen naast elkaar

Behandel twee werken als één geheel. Tel de breedte van beide schilderijen op, plus de tussenruimte, en houd die totale breedte binnen de 2/3 tot 3/4 van de bank. Laat tussen de twee 5 tot 10 cm ruimte. Meer ruimte en het worden twee losse werken. Hang ze met de onderkanten op één lijn en kies werken van hetzelfde formaat, of in elk geval met dezelfde lijst.

Een poster boven de bank

Een grote poster in een lijst werkt net zo goed als een schilderij, en is veel goedkoper. Neem dan wel een flink formaat, zoals 70 x 100 cm of groter. Een kleine poster van 30 x 40 cm valt weg boven een bank van twee meter. Zet de poster achter glas of acrylaat, want papier is gevoeliger voor licht dan olieverf (zie verderop).

Meerdere werken als groep

Wil je meerdere kleinere werken? Leg ze eerst op de vloer in de vorm die je wilt, met 5 tot 8 cm tussen de lijsten. Meet het totaalvlak en houd ook dat binnen de 2/3 tot 3/4 van de bank. Een gallery wall met verhalen erachter, zoals posters van voorstellingen die je zag, kan je woonkamer heel persoonlijk maken. Daarover gaat ons stuk kunst aan de muur bij theaterfans.

Belichting: mooi licht zonder schade

Een groot schilderij komt pas echt tot leven met licht erop. Een spot aan het plafond of een schilderijlamp boven de lijst werkt goed. Richt het licht schuin van boven, zodat de reflectie op glas of vernis naar de vloer kaatst en niet in je ogen. Kies een warm wit licht. Dat past bij een woonkamer en maakt kleuren zachter.

Let wel op hoeveel licht een werk krijgt. Het Conservation Center for Art & Historic Artifacts houdt voor musea deze maxima aan:

Lichtschade telt op. Direct zonlicht geeft zo’n 100.000 lux. Eén uur zon op een poster doet dus evenveel als 2.000 uur museumlicht van 50 lux. Hangt de muur boven je bank tegenover een groot raam op het zuiden, dan verbleekt een print op papier veel sneller dan een schilderij. Kies daar een olieverf- of acrylschilderij, of zet een print achter UV-werend glas.

Kleur en stijl afstemmen op je woonkamer

Een groot schilderij bepaalt de sfeer van de kamer. Felle kleuren en abstracte vormen geven energie, een rustig zeegezicht of een groot zacht kleurvlak in de stijl van Mark Rothko geeft juist rust.

Twee manieren om het goed te laten samengaan met je interieur:

1. Herhaal één of twee kleuren uit het schilderij in kussens, een plaid of het vloerkleed. Meer hoeft niet. Zo hoort het werk bij de kamer zonder dat alles matcht.
2. Speel met contrast. Een kleurrijk doek in een rustige, lichte kamer valt op. Een ingetogen werk in zwart-wit of aardetinten geeft rust in een kamer met veel kleur. Op een warme, lichte muurkleur komen de meeste werken goed uit.

Kies vooral iets waar je zelf elke dag graag naar kijkt, want het hangt op de plek waar je ‘s avonds zit, waar visite tegenover je zit en waar je ogen vanzelf heen gaan zodra je de kamer binnenloopt. Twijfel je? Huur eerst een werk bij een kunstuitleen of artotheek in je gemeente. Dan test je een paar maanden of je er niet op uitgekeken raakt. En wissel gerust af: een ander werk of een andere lijst geeft de kamer snel een nieuwe uitstraling.

Een groot schilderij veilig ophangen

Een groot schilderij met lijst is vaak zwaarder dan je denkt. Glas weegt veel. Hang het daarom altijd aan twee haken of schroeven, op dezelfde hoogte en ruim uit elkaar. Het hangt dan rechter en blijft recht hangen als iemand er tegenaan stoot.

Boor in een stenen muur met de plug die bij je muur en het gewicht past, en in een gipswand in een houten regel of met hollewandpluggen. Kijk op de verpakking van de plug wat hij kan dragen en neem ruim marge. Een licht canvas zonder lijst kan soms zonder boren. Welke opties daarvoor zijn, lees je in ophangen zonder boren. Voor een zwaar werk boven de plek waar je zit, is een schroef in de muur de veiligste keuze.

Veelgestelde vragen

Hoe groot moet een schilderij boven de bank zijn?

Een schilderij boven de bank moet ongeveer 2/3 tot 3/4 zo breed zijn als de bank. Bij een bank van 200 cm is dat 133 tot 150 cm, bij een bank van 240 cm 160 tot 180 cm. Meet de bank zonder armleuningen. Is het schilderij smaller, maak het dan groter met een brede lijst, of hang twee werken naast elkaar met 5 tot 10 cm ertussen.

Op welke hoogte hang je een schilderij boven de bank?

Een schilderij boven de bank hang je met de onderkant 15 tot 25 cm boven de rugleuning. Bij een rugleuning van 85 cm komt de onderkant dan op ongeveer 105 cm. De bekende vuistregel, met het midden op 145 cm, gaat uit van een lege muur. Boven een bank telt de aansluiting op de bank meer, dus een groot werk mag met zijn midden hoger hangen.

Kun je twee schilderijen boven de bank hangen?

Twee schilderijen boven de bank werken goed als je ze als één geheel behandelt. Tel de breedtes op, plus 5 tot 10 cm tussenruimte, en houd het totaal op 2/3 tot 3/4 van de bankbreedte. Kies twee werken van hetzelfde formaat of met dezelfde lijst. Hang de onderkanten op één lijn, 15 tot 25 cm boven de rugleuning.

Is een poster boven de bank een goed alternatief voor een schilderij?

Een poster boven de bank is een goed en goedkoper alternatief voor een schilderij, zolang het formaat groot genoeg is. Kies 70 x 100 cm of groter boven een bank van rond de twee meter, en zet hem in een lijst achter glas of acrylaat. Papier is gevoelig voor licht, dus hang een poster niet op een muur waar de zon direct op staat.

Welke kunst past boven een grijze bank?

Boven een grijze bank past bijna elke kleur, want grijs is neutraal. Warme tinten zoals oranje, oker en terracotta geven contrast en maken de kamer gezelliger. Blauw en groen geven rust. Herhaal één kleur uit het schilderij in een kussen of plaid, dan sluit het werk aan bij de bank. Een zwart-wit werk maakt het geheel strak en modern.

Waar hang je een schilderij als de bank niet tegen de muur staat?

Een schilderij hang je nog steeds boven de bank als die een klein stukje van de muur af staat. Staat de bank midden in de kamer, dan heeft de muur erachter geen relatie meer met de bank. Hang het werk dan op ooghoogte, met het midden rond 145 cm, of kies de muur waar je vanaf de bank op kijkt.