Houtworm bestrijden: zo herken je actieve aantasting

Zie je gaatjes in een balk, meubelstuk of vloerdeel, dan is de eerste vraag niet hoe je houtworm bestrijdt. Het is of er nog wat te bestrijden valt. Veel van die gaatjes zijn namelijk allang verlaten, soms al tientallen jaren. Bestrijd je dan toch, dan geef je geld uit aan een probleem dat er niet meer is. Hieronder lees je hoe je actieve aantasting van oude schade onderscheidt, en wat je daarna te doen staat.

Zo weet je of houtworm nog actief is

Actieve houtworm herken je aan vers boormeel: een fijn, lichtgekleurd poeder dat onder de uitvlieggaatjes ligt. Veeg dat weg, of plak een stukje papier over een paar gaatjes, en kijk na drie tot vijf dagen opnieuw. Ligt er weer poeder, dan zit er nog een larve te vreten. De gaatjes zelf verraden ook iets: bij actieve aantasting is de binnenkant schoon en licht van kleur, bij oude schade is de rand donker en dof geworden door stof en vuil (Milieu Centraal).

Hoor je in het voorjaar een zacht tikkend geluidje uit het hout, dan is dat trouwens geen aanwijzing die je kunt negeren. Klopkevers tikken met hun kop tegen de gangwand om een partner te lokken, zes tot acht snelle tikjes achter elkaar. Dat gebeurt vooral tussen april en september, met een piek in het voorjaar wanneer het paarseizoen begint.

Waarom oude gaatjes niet altijd dood hout betekenen

De meeste uitleg over houtworm gaat hier te kort door de bocht: een larve leeft niet een paar weken in het hout, maar ergens tussen de één en zeven jaar, afhankelijk van soort en omstandigheden. Pas daarna verpopt hij en vliegt de kever naar buiten. Een gaatje van vorig jaar kan dus prima bij een larve horen die nu nog steeds zit te knagen, twee planken verderop.

Wat wel bepaalt of een aantasting nog kans van slagen heeft, is de leeftijd van het hout zelf. Larven hebben zetmeel en suikers nodig, en die verdwijnen geleidelijk uit het hout naarmate het ouder wordt. Daardoor stopt een aantasting bij sommige soorten vanzelf, ook zonder dat jij iets doet:

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, kennisbank hout-insectenaantasting.

Praktisch betekent dit: gaatjes in een antieke eiken kast van twee eeuwen oud zijn vrijwel zeker overblijfselen uit een tijd die niemand in je familie nog heeft meegemaakt. Diezelfde gaatjes in een grenen dakbalk van vijftien jaar oud verdienen wel een boormeel-test, want daar is de kans op een nog levende larve reëel.

Houtworm bestrijden: van diepvries tot chemisch middel

Heb je actieve aantasting vastgesteld, dan zijn er twee routes: milieuvriendelijk of chemisch. Milieu Centraal noemt een chemisch middel nadrukkelijk een laatste redmiddel, niet de eerste stap.

Voor kleine, losse voorwerpen werkt een temperatuurbehandeling het best en zonder gif:

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Milieu Centraal, 2026.

Ga je toch voor een chemisch middel, dan is de enige harde eis dat het een toelatingsnummer van het Ctgb heeft. Dat nummer begint met NL of EU, of eindigt op een N, en staat op het etiket. Werkzame stof is meestal permethrin, een synthetisch pyrethroïde dat larven en volwassen kevers doodt. Permethrin is giftig, met name voor katten, dus gebruik het middel alleen in een goed geventileerde ruimte en houd kinderen en huisdieren erbuiten tot het is uitgehard (Milieu Centraal).

Wat kost houtwormbestrijding in 2026

Prijzen lopen sterk uiteen, want een los tafeltje behandelen is wat anders dan een hele zolderconstructie. Volgens branchecijfers van prijsvergelijkers als Kostengids en Homedeal (2026) reken je grofweg op:

• Kleinere behandeling of één ruimte: 250 tot 450 euro, gemiddeld rond de 350 euro
• Hele woning: 500 tot 1.250 euro
• Vriesbehandeling door een specialist: 25 tot 35 euro per m²
• Oppervlaktebehandeling: 15 tot 30 euro per m²
• Injectiemethode (bij dragende balken): 25 tot 60 euro per m²
• Uurtarief van een ongediertebestrijder: 50 tot 80 euro

Dit zijn geen officiële tarieven maar branchegemiddelden, dus vraag altijd een offerte op maat aan voor je een bedrijf inschakelt.

Houtworm voorkomen: luchtvochtigheid onder controle

Voorkomen is bij houtworm vooral een kwestie van vocht wegnemen. De larve van de gewone houtwormkever heeft vochtig hout nodig om te overleven, en een aantasting stopt vaak vanzelf zodra het houtvochtgehalte structureel onder de 12 procent zakt. Zorg dat de relatieve luchtvochtigheid in huis onder de 60 procent blijft, het liefst onder de 50 procent, want boven de 65 procent ontstaat al kans op condensatie op koude oppervlaktes. Hoe je dat percentage precies meet en aanpakt, lees je in ons overzicht over luchtvochtigheid in huis.

Een paar dingen die in de praktijk het verschil maken:

• Ventileer kruipruimtes, schuren en zolders die van nature vochtig aanvoelen
• Laat hout niet jarenlang tegen een vochtige buitenmuur staan
• Zet een net gekocht tweedehands of antiek meubel eerst apart, een paar weken uit de buurt van ander hout, tot je zeker weet dat het schoon is
• Overweeg een luchtontvochtiger in structureel vochtige ruimtes, zeker als je toch al worstelt met een vochtprobleem

Dat laatste hangt vaak samen met een bredere klus die er makkelijk bij inschiet: onderhoud aan kruipruimte en kozijnen. Wij zetten onderhoudsklusjes die vaak worden vergeten op een rij, en die lijst overlapt aardig met wat ook houtworm buiten de deur houdt.

Zelf doen of een vakman bellen

Een los meubelstuk of een paar planken pak je prima zelf aan, met een diepvries- of chemische behandeling. Bij vloeren, dakbalken of andere dragende constructies ligt dat anders: daar schakel je een bestrijder in met een KPMB-certificaat, zeker als je naast de houtworm ook vermoedt dat er houtzwam in het spel is. Dat laatste vraagt om ander gereedschap en andere kennis dan een houtworm alleen.

Het is een afweging die je vaker tegenkomt bij ongedierte in en om het huis: hetzelfde geldt bijvoorbeeld bij een wespennest, waar de grootte en locatie bepalen of je het zelf aankunt of beter kunt laten doen. Bij twijfel over de draagconstructie van je huis is de vuistregel simpel: laat een expert eerst kijken voor je zelf aan de slag gaat.

Veelgestelde vragen

Hoe zie je of houtworm nog actief is?
Je ziet dat houtworm nog actief is aan vers boormeel: een fijn, licht poeder dat onder de uitvlieggaten ligt. Veeg het weg of plak papier over de gaatjes, en check na een paar dagen. Ligt er nieuw boormeel, dan zit er nog een larve te vreten. De gaatjes zelf zijn dan ook schoon en lichtgekleurd van binnen. Bij oude aantasting blijft het stil en zijn de randen donker en dof.

Wanneer schakel je een vakman in voor houtworm?
Je schakelt een vakman in bij aangetaste vloeren, balken of andere dragende constructies, en sowieso als je houtzwam vermoedt naast de houtworm. Zoek dan een bestrijder met een KPMB-certificaat, zodat je zeker weet dat hij volgens de regels werkt. Voor een los meubelstuk kun je vaak zelf verder, voor de vloer van je zolder niet.

Is houtworm gevaarlijk voor mensen en huisdieren?
Houtworm zelf is niet gevaarlijk voor mensen of huisdieren, de kevers bijten of steken niet en dragen geen ziektes over. Het risico zit in de bestrijdingsmiddelen: producten met permethrin, zoals Embalan, Embasol en Perfacs, zijn giftig en met name voor katten riskant. Gebruik ze alleen in een goed geventileerde ruimte en houd kinderen en huisdieren weg tot het middel is uitgehard.

Kan houtworm overspringen naar ander meubilair?
Houtworm kan overspringen naar ander meubilair, want de volwassen kever vliegt in het voorjaar en de zomer uit en legt eitjes in scheuren van nabijgelegen hout. Vooral onbehandeld, ouder grenen of eiken loopt risico. Zet een nieuw aangeschaft antiek meubel daarom een tijdje apart van de rest van je houten interieur tot je zeker weet dat het schoon is.

Hoe voorkom je houtworm in huis?
Je voorkomt houtworm door de luchtvochtigheid in huis onder de 60 procent te houden, het liefst onder de 50 procent, want vochtig hout is aantrekkelijk voor de larven om eitjes in te leggen. Ventileer vochtige ruimtes zoals een kruipruimte of schuur goed en laat hout niet jarenlang vochtig tegen een muur staan. Blijft het hout structureel onder de 12 procent vochtgehalte, dan stopt een aantasting door de gewone houtwormkever vaak vanzelf.