Koken gaat beter met deze 4 keukenaccessoires (en zo kies je ze)

Een la vol gadgets maakt je geen betere kok. Een avocadosnijder gebruik je twee keer, de spiralizer ligt achterin de kast. Wat wel elke dag verschil maakt, zijn vier simpele dingen: een snijplank, een goede kookpan, een ovenschaal en een scherp mes. Met die vier kook je sneller, veiliger en met meer plezier. Per accessoire lees je waar je op let bij het kopen, welke fout je voorkomt en hoe je hem jaren meekrijgt.

De 4 keukenaccessoires die koken echt makkelijker maken

De vier keukenaccessoires die je het meest gebruikt zijn een snijplank, een kookpan, een ovenschaal en een scherp koksmes. Bijna elk recept gaat door minstens twee ervan heen. Investeer daar je geld in voordat je aan een pastamachine of een sousvidestick denkt.

Een snijplank, en liefst twee

Een snijplank gebruik je elke keer dat je kookt, dus koop er een die groot genoeg is. Een plank waar een ui en een paprika naast elkaar op passen, voelt heel anders dan een broodplankje waar alles vanaf rolt.

Het materiaal maakt meer uit dan je denkt. Marcel Zwietering, hoogleraar levensmiddelenmicrobiologie in Wageningen, schat dat 1 op de 10 Nederlanders elk jaar een voedselvergiftiging oploopt, en dat er in Nederland jaarlijks zo’n 100 mensen aan de gevolgen overlijden. De snijplank is daarbij een bekende boosdoener, zo vertelde hij aan Radar: bacteriën van rauwe kip belanden via de plank op je komkommer.

• Hout voelt prettig en is zacht voor je mes. Hij krijgt wel kerfjes waarin vocht blijft zitten. Was hem direct na gebruik met heet water en afwasmiddel en droog hem goed af. De vaatwasser is niks voor hout, de plank trekt er krom van.
• Bamboe splintert niet en groeit snel na, en is daarom populair in webshops als Bol en fonQ. Het is wel harder dan beuken of eiken, dus je mes wordt er iets sneller bot van.
• Kunststof mag in de vaatwasser. Handig voor rauw vlees en vis.
• Glas en steen zijn makkelijk schoon te maken, maar je mes is er na een paar weken bot van.

Het Voedingscentrum adviseert aparte planken voor verschillende soorten voedsel. Werk je met twee kleuren, dan vergis je je niet: rood voor vlees, groen voor groente bijvoorbeeld. Heb je toch rauw vlees op je enige plank gesneden, spoel hem en het mes dan eerst af met heet water en zet ze daarna bij de afwas, zo staat het in de hygiëne-tips van het Voedingscentrum.

Een kookpan die bij je kookplaat past

Een mooie pan maakt koken leuker, dat is gewoon zo. Een zware pan met een dikke bodem verdeelt de warmte beter, zodat je uien niet in het midden zwart worden terwijl ze aan de rand nog wit zijn. RVS is een goede keuze: het roest niet, je zet het in de vaatwasser en het gaat jaren mee.

Kook je op inductie, check dan eerst de bodem. Volgens Milieu Centraal werken pannen van alleen RVS, koper of aluminium niet op inductie. Er moet een magnetiseerbare stalen laag in de bodem zitten. De test is simpel: houd een koelkastmagneet onder de pan. Blijft hij plakken, dan werkt de pan. In de winkel let je op het symbool met drie lussen.

Leg ook steeds een deksel op de pan. Milieu Centraal rekent voor dat je daarmee driekwart, dus 75 procent, minder warmte verliest. Je water kookt sneller.

De kookplaat zelf scheelt ook. Een inductieplaat gebruikt volgens dezelfde bron gemiddeld 175 kWh per jaar, een keramische plaat 225 kWh en een ouderwetse gietijzeren plaat 260 kWh. Wie overstapt van gas, waar een huishouden gemiddeld 37 m3 per jaar aan kookt, moet dus vaak ook nieuwe pannen kopen, en dat valt tegen: Milieu Centraal noemt een bedrag van een paar tientjes tot een paar honderd euro, afhankelijk van hoeveel pannen je nodig hebt en welke kwaliteit je kiest. Balen.

Wil je meer dan één pan, dan is een set vaak voordeliger dan losse exemplaren. Een set met een steelpan, een kookpan en een braadpan dekt de meeste recepten. Zoek je zo’n set van een bekend merk als BK, dan vind je een overzicht bij bk pannenset kopen. Let ook daar op dat de hele set geschikt is voor jouw kookplaat.

Een ovenschaal met deksel

Een ovenschaal is de redding op avonden dat je geen zin hebt om bij het fornuis te staan. Groente, aardappels en een stuk vis erin, olie en kruiden erover, en de oven doet de rest. Ook voor lasagne, een gratin of restjes van gisteren pak je hem.

Kies er een met deksel. Dan kun je hem meenemen naar een verjaardag zonder dat de saus over je achterbank loopt, en zet je het restant zo in de koelkast. Voor een gezin van vier is een schaal van ongeveer 30 bij 20 centimeter een prettige maat.

Glas, keramiek of gietijzer?

Zet een glazen of keramische schaal uit de koelkast niet meteen in een voorverwarmde oven. Laat hem eerst even op het aanrecht op temperatuur komen. En keramische ovenschalen werken niet op inductie, ook dat noemt Milieu Centraal. Voor het fornuis heb je dus gietijzer nodig.

Na een paar keer gratineren zit de oven zelf vaak ook onder. Hoe je hem zonder agressieve middelen schoon krijgt, staat in oven schoonmaken met huismiddelen.

Een scherp koksmes

Een scherp mes is veiliger dan een bot mes. Klinkt raar, maar met een bot mes duw je harder, het lemmet glijdt weg van de tomaat en raakt je vinger. Een scherp mes gaat waar je het zet. Altijd.

Voor de meeste klussen heb je aan één goed koksmes genoeg, met een lemmet van 18 tot 20 centimeter. Daarmee snijd je uien, kruiden, vlees en groente. Een klein schilmesje en een broodmes erbij, en je keuken is compleet. Neem het mes in de winkel in je hand: het handvat moet prettig liggen en het gewicht mag niet naar de punt trekken.

Scherp houden doe je in twee stappen:

1. Haal het mes elke paar keer koken over een aanzetstaal. Dat zet de snede weer recht.
2. Slijp het een paar keer per jaar op een slijpsteen of laat het slijpen bij een messenslijper. Dan haal je echt materiaal weg en komt er een nieuwe snede.

Snijd nooit op glas, marmer of een bord, want dan is je mes in een paar weken bot. Een houten of kunststof plank spaart de snede. En zet een goed mes niet in de vaatwasser: het rammelt tegen ander bestek en de hitte is slecht voor het handvat.

Heb je deze vier op orde en wil je de keuken zelf ook aanpakken? Lees dan hoe je je keuken een hoofdrol geeft in je interieur, of wat een keuken met kookeiland gemiddeld kost.

Veelgestelde vragen

Welke keukenaccessoires heb je echt nodig?

De keukenaccessoires die je echt nodig hebt zijn een snijplank, een kookpan, een ovenschaal en een scherp koksmes. Daarmee maak je bijna elk recept, van een roerbakschotel tot een ovengerecht. Vul het aan met een pollepel, een spatel en een vergiet. Gadgets zoals een avocadosnijder of spiralizer zijn leuk, maar die gebruik je in de praktijk zelden.

Is een houten of plastic snijplank beter?

Een houten of plastic snijplank is allebei prima, zolang je hem goed schoonmaakt. Hout is zacht voor je mes, maar moet direct met heet water en afwasmiddel worden gewassen en mag niet in de vaatwasser. Kunststof kan wel in de vaatwasser en is daardoor handig voor rauw vlees en vis. Gebruik het liefst twee planken in verschillende kleuren.

Hoe weet je of een pan geschikt is voor inductie?

Of een pan geschikt is voor inductie, test je met een magneet. Blijft de magneet aan de bodem plakken, dan zit er een stalen laag in en werkt de pan. Pannen van alleen RVS, koper of aluminium werken niet. Bij nieuwe pannen staat op de verpakking of de bodem een symbool met drie lussen als ze geschikt zijn voor inductie.

Hoe vaak moet je een koksmes slijpen?

Een koksmes slijp je een paar keer per jaar op een slijpsteen, afhankelijk van hoe vaak je kookt. Tussendoor haal je het mes om de paar keer koken over een aanzetstaal, zodat de snede recht blijft. Snijd je op een houten of kunststof plank en houd je het mes uit de vaatwasser, dan blijft het langer scherp.

Mag een ovenschaal van glas direct de oven in?

Een ovenschaal van glas mag de oven in, maar niet koud uit de koelkast in een hete oven. Door het grote temperatuurverschil kan het glas barsten. Laat de schaal eerst op kamertemperatuur komen of zet hem in een koude oven en laat hem samen opwarmen. Zet een hete schaal na afloop op een droge onderzetter, niet op een nat aanrecht.