Condens op ramen: oorzaak en wat helpt

Bron: U-waarden Milieu Centraal, berekend met NEN-EN-ISO 6946 (Rsi 0,13), eigen berekening (2026)

Bij -10 graden buiten daalt het binnenoppervlak van enkel glas onder nul, terwijl tripleglas nog altijd rond 17 graden blijft. Dat verklaart meteen waarom nieuwbouw met triple glas vrijwel nooit buitencondens vertoont (het glas blijft simpelweg te warm om onder het buitendauwpunt te komen), en oudere woningen met enkel of verouderd dubbel glas dat juist wel geregeld doen.

Condens tussen het glas: dan is de ruit lek

Zie je vocht, een vage waas of een kalkrand die niet weggaat, midden in de spouw van je dubbel glas? Dan is er geen sprake van gewone condens, maar van een lekke ruit. De spouw tussen de glaslagen zit normaal luchtdicht afgesloten met droge lucht of een isolerend gas zoals argon. Raakt de randafdichting beschadigd, dan verdwijnt dat gas geleidelijk en trekt vocht van buiten de spouw binnen.

Ventileren of een luchtontvochtiger neerzetten helpt hier niets. Het probleem zit in de ruit zelf, niet in je binnenklimaat. De enige oplossing is de ruit laten vervangen door een glaszetter. Wacht je te lang, dan verlies je ook de isolerende werking van het glas, en betaal je dat terug via een hogere stookkost.

Hoeveel ventilatie heb je wettelijk nodig?

Voor nieuwbouw en verbouwingen staat de minimale ventilatiecapaciteit niet vrijblijvend vast, maar in de wet. Het Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 4.122, schrijft voor hoeveel lucht een voorziening voor luchtverversing minimaal moet kunnen verplaatsen, gemeten volgens NEN 1087:

Deze normen gelden voor nieuwbouw en verbouwingen, maar zijn ook een handige ondergrens om je bestaande ventilatieroosters of mechanische ventilatie aan af te meten. Blijft binnencondens terugkomen terwijl je ventilatiesysteem boven deze normen presteert, dan ligt het probleem eerder bij de glaskwaliteit dan bij je ventilatiegedrag; zie de tabel bij buitencondens hierboven voor hoeveel verschil dat kan maken. Meer uitleg over het verschil tussen natuurlijke en mechanische aanvoer vind je in frisse lucht tijdens je thuisvoorstelling: zo regel je ventilatie slim.

Bij welke luchtvochtigheid ontstaat condens?

Of condens ontstaat, hangt af van het dauwpunt van je binnenlucht: de temperatuur waarbij de lucht haar vocht niet langer kan vasthouden. Hoe hoger de relatieve luchtvochtigheid, hoe hoger dat dauwpunt ligt, en hoe eerder een koud oppervlak zoals je raam condens laat ontstaan. Bij een binnentemperatuur van 20 graden, berekend met de in de meteorologie gangbare Magnus-formule, ligt het dauwpunt als volgt:

Leg je deze tabel naast de glasoppervlaktetemperaturen van hierboven, dan zie je meteen waar het misgaat. Bij 5 graden buiten en een doodnormale luchtvochtigheid van 50% in huis (dauwpunt 9,3 °C) ligt het binnenoppervlak van enkel glas (8,7 °C) al net onder dat dauwpunt: condens is dan onvermijdelijk. Hetzelfde raam met tripleglas (18,6 °C) blijft in die situatie ruim boven het dauwpunt en droog. Dat is de kern van het probleem bij oudere woningen: niet per se te weinig ventileren, maar glas dat simpelweg te koud wordt voor een heel gewone luchtvochtigheid.

Praktisch betekent dit dat je bij enkel of oud dubbel glas al bij een gemiddelde luchtvochtigheid in de problemen komt zodra het buiten kouder dan een graad of 5-10 wordt. Breng je de luchtvochtigheid terug naar 40% (dauwpunt 6,0 °C), dan geeft dat enkel glas iets meer marge, maar bij vorst loop je alsnog snel tegen de grens aan. Voor de volledige uitleg over het meten en bijstellen van de luchtvochtigheid in huis is luchtvochtigheid in huis: alles wat je moet weten een goed vervolgartikel, en een luchtontvochtiger kan als tijdelijke maatregel helpen zolang je nog geen nieuw glas hebt laten plaatsen.

Zelf oplossen of een vakman bellen

Binnencondens door een te hoge luchtvochtigheid pak je in de meeste gevallen prima zelf aan: extra ventileren, vocht afvoeren bij de bron en eventueel een luchtontvochtiger neerzetten lossen het grootste deel van de klachten op.

Bel wel een vakman in deze gevallen:

• Condens tussen de glaslagen. Dit is altijd een vervangingsklus voor een erkende glaszetter; zelf repareren is niet mogelijk omdat de spouw niet opnieuw luchtdicht te maken is.
• Schimmel die blijft terugkomen, ook nadat je structureel beter bent gaan ventileren en de luchtvochtigheid hebt teruggebracht.
• Houtrot in het kozijn. Zodra het hout zichtbaar zacht of verkleurd is, is het probleem verder dan alleen het glas, en moet een timmerman of kozijnspecialist het kozijn beoordelen.
• Oude, mogelijk asbesthoudende stopverf of beglazingskit in kozijnen van voor 1994. Breek of schuur dit nooit zelf los; laat een gecertificeerd bedrijf eerst vaststellen of er asbest in zit voordat er aan het kozijn wordt gewerkt.

Veelgestelde vragen

Wat betekent condens aan de binnenkant van mijn ramen? Condens aan de binnenkant van je ramen betekent dat de luchtvochtigheid in je woning te hoog is in combinatie met een koud glasoppervlak. Vochtige binnenlucht van koken, douchen of wasgoed drogen koelt af zodra ze het glas raakt, en het overtollige vocht slaat neer als druppels. Beter ventileren, vocht afvoeren bij de bron en eventueel een luchtontvochtiger inzetten lossen dit meestal op.

Is condens aan de buitenkant van mijn ramen een probleem? Condens aan de buitenkant van je ramen is geen probleem, maar juist een teken dat je glas goed isoleert. Dit ontstaat wanneer het buitenoppervlak van het glas ‘s nachts afkoelt tot onder het dauwpunt van de buitenlucht, terwijl de warmte van binnen nauwelijks doorlekt naar buiten. Je hoeft hier niets aan te doen: de waas verdwijnt vanzelf zodra de temperatuur stijgt.

Wat betekent condens tussen de glaslagen (dubbel glas)? Condens tussen de glaslagen van dubbel glas betekent dat de randafdichting van je ruit lek is. De droge lucht of het isolerende gas in de spouw is dan geleidelijk weggelekt en vervangen door vochtige lucht van buiten. Ventileren of een luchtontvochtiger helpt hier niet, want het probleem zit in de ruit zelf: alleen vervanging door een glaszetter lost het op.

Hoeveel ventilatie heb je wettelijk minimaal nodig tegen condens? Voor nieuwbouw en verbouwingen schrijft het Besluit bouwwerken leefomgeving in artikel 4.122 een minimale ventilatiecapaciteit voor: 0,9 dm³/s per m² voor een verblijfsgebied en 0,7 dm³/s per m² voor een verblijfsruimte, beide met een minimum van 7 dm³/s, en vaste normen van 14 dm³/s voor een badruimte en 21 dm³/s voor een ruimte met een kooktoestel. Dat is een goede ondergrens om je eigen ventilatiesysteem aan af te meten.

Bij welke luchtvochtigheid krijg je condens op je ramen? Bij welke luchtvochtigheid je condens krijgt, hangt af van het dauwpunt van je binnenlucht en de temperatuur van het glasoppervlak. Bij 20 graden binnentemperatuur ligt het dauwpunt bij 50% luchtvochtigheid rond 9,3 graden en bij 60% rond 12,0 graden. Zodra de binnenkant van je glas kouder wordt dan dat dauwpunt, bijvoorbeeld bij enkel glas op een koude dag, ontstaat condens.

Wanneer moet je je ruit laten vervangen? Je laat je ruit vervangen zodra je condens, een vage waas of een kalkrand tussen de glaslagen ziet, want dat betekent dat de ruit lek is en zijn isolerende werking verliest. Bij binnen- of buitencondens is vervanging meestal niet nodig, tenzij je structureel last hebt van enkel of sterk verouderd glas dat ook met goed ventileren condens blijft geven.