Ontvetten voor schilderen: zo maak je hout en kozijnen vetvrij

Je hebt de verf al gekocht en de kwasten liggen klaar. Toch bepaalt een saaie stap van 15 minuten per deur of die nieuwe laklaag over twee jaar nog strak zit of in velletjes loslaat. Ontvetten dus. Hier lees je welk middel je pakt, hoe sterk je het aanlengt, of je moet naspoelen en waarom je eerst ontvet en pas daarna schuurt. Plus een watertest van tien seconden waarmee je ziet of je klaar bent.

Hoe ontvet je hout voor het schilderen?

Hout ontvet je voor het schilderen met een speciale verfreiniger of ontvetter, opgelost in lauw water, die je met een spons of doek in de richting van de nerf aanbrengt. Daarna verwijder je het vuile sop, spoel je na als het middel dat vraagt en laat je het hout helemaal drogen. Pas dan schuur je.

In het kort:

1. Stof en los vuil eraf vegen.
2. Ontvetter aanlengen volgens het etiket.
3. Met een spons of schuurspons het hele vlak afnemen, van boven naar beneden.
4. Sop wegnemen met een uitgeknepen spons of doek.
5. Naspoelen met schoon water, alleen als het middel daarom vraagt.
6. Laten drogen, de watertest doen, schuren, stofvrij maken en schilderen.

Waarom die moeite? Vet van handen en kookdampen zit als een dun laagje op het oude lakwerk. Verf hecht dan op dat vet in plaats van op de ondergrond. Het gevolg zie je pas later: bladderen, kraters in de natte laag of plekken waar de verf terugtrekt.

Welke ontvetter gebruik je?

Grofweg heb je twee soorten: ontvetters die je moet naspoelen en ontvetters die je laat zitten. Dat verschil is belangrijker dan het merk.

Over St. Marc zegt een verfspeciaalzaak zelf dat je het niet verder aanlengt dan 2 dopjes op 5 liter, anders ontvet het niet meer. Meer water maakt het dus niet milder, alleen nutteloos. Werk je met een emmer van 10 liter, dan kom je op 4 dopjes.

Universol geeft op de eigen site een concrete maat: 0,1 liter (dus 1 procent) op een driekwart gevulde bouwemmer voor nicotine en vette vingers, een hele liter voor echt zware vervuiling. Het middel is geschikt onder zowel alkydverf als watergedragen verf, en naspoelen hoeft niet. Reken je dat door, dan maak je van een fles van 1 liter bij 1:100 tien emmers sop. Verfwinkel.nl geeft als verbruik 10 tot 100 m² per liter, afhankelijk van hoe vies het is.

Een paar waarschuwingen. Meng ammoniak nooit met chloor of een chloorhoudend middel, want dan ontstaan giftige dampen. Werk met ammoniak altijd met een raam open. En allesreinigers met glansmiddel of was laten juist een film achter. Precies wat je niet wilt.

Kun je Dasty gebruiken?

Dasty is een goedkope ontvetter die veel klussers gebruiken. Het ontvet prima, maar het is een schoonmaakmiddel en geen verfreiniger. Spoel daarom altijd na met schoon water en doe daarna de watertest. Blijven er resten zitten, dan hecht je verf daar slechter op.

Eerst ontvetten, dan schuren

Deze volgorde is geen voorkeur. Schuur je eerst, dan wrijf je het vet met het schuurpapier dieper in de krasjes en de poriën van het hout. Je schuurpapier slibt bovendien sneller dicht. Ontvet je daarna nog, dan haal je het vet niet meer uit die krasjes.

Na het schuren gebruik je geen ontvetter meer. Je veegt het stof weg met een stofdoek of kleefdoek, of met een licht vochtige doek, en laat het droogkomen. Zo blijft het opgeruwde oppervlak schoon en kan de grondverf of lak zich vastgrijpen.

Zo weet je of het vetvrij is: de watertest

In de industrie bestaat hier een officiële test voor, de waterbreuktest uit de Amerikaanse norm ASTM F22. Thuis werkt het net zo:

1. Zet het vlak licht schuin of houd een plantenspuit erop.
2. Spray een fijne nevel schoon water op het ontvette deel.
3. Kijk wat het water doet.

Trekt het water samen tot losse druppeltjes en eilandjes, dan zit er nog vet. Blijft er een gesloten waterfilm staan die egaal wegloopt, dan is het vlak schoon. Doe het op de plekken waar handen komen: rond de deurklink, bij de raamkruk, aan de onderkant van keukenkastjes naast het fornuis.

Het kost tien seconden en je ziet meteen of je een tweede ronde nodig hebt. Daarna wel weer laten drogen voor je gaat schuren. Leuk werk is het allemaal niet, en bij een keuken met 15 kastjes ben je er zo een middag mee bezig. Maar die middag win je dubbel terug als je de lak over twee jaar niet opnieuw hoeft te doen.

Waar het meeste vet zit

Niet elk vlak is even vies. Waar je extra aandacht aan geeft:

• Keukenkastjes en de afzuigkap: kookdampen zetten zich vooral vast op de kastjes vlak bij het fornuis. Hier is 1:10 of een tweede ronde vaak nodig.
• Deuren en kozijnen binnen: rond klinken en lichtschakelaars, waar elke dag handen komen.
• Kozijnen buiten: minder vet, meer verkeersvuil en groene aanslag. Daar werkt een ontvetter die ook vuil oplost, en een zachte borstel in de hoeken.
• Plafonds in een huis waar gerookt is: nicotine is vettig en geel. Lukt het met ontvetten niet, dan heb je een isolerende grondverf nodig om doorbloeden te voorkomen.

Ontvetten per ondergrond

Gelakt hout. Ontvet met verfreiniger of ammoniakvervanger, met een goed uitgeknepen spons. Hout dat drijfnat wordt, kan opzwellen. Werk in de richting van de nerf en laat het daarna een paar uur drogen.

Kaal, vettig hout zoals teak. Sommige tropische houtsoorten bevatten van zichzelf olie. Water helpt daar weinig, wasbenzine op een doek wel. Laat het verdampen voor je schuurt.

Metaal. Ontvet met wasbenzine of verdunning en droog direct na met een pluisvrije doek, zodat er geen roest kans krijgt. Verzinkt metaal vraagt een eigen aanpak en een speciale primer.

Kunststof kozijnen. Ontvet met een mild middel en een zachte doek of zachte schuurspons. Schuur daarna licht op en gebruik een grondverf die bedoeld is voor kunststof.

Muren. Werk in vakken van ongeveer 1 meter breed en spoel elk vak af voor je verdergaat. In de keuken en rond de schakelaars zit het meeste vet.

Hoe je elke ondergrond verder voorbereidt, met schuren en gronden, lees je in ons stuk over de ondergrond voorbereiden voor schilderen. Twijfel je nog over de kleur, dan helpt het artikel over de juiste kleur binnenverf kiezen. En zie je zwarte puntjes op de muur in plaats van vet, behandel dan eerst schimmel op de muur, want daar helpt geen ontvetter tegen.

Veelgestelde vragen

Waarmee ontvet je hout voor het schilderen?

Hout ontvet je voor het schilderen met een speciale verfreiniger zoals St. Marc of een ammoniakvervanger zoals Universol, aangelengd met lauw water. Werk met een uitgeknepen spons in de richting van de nerf, zodat het hout niet te nat wordt. Vettige houtsoorten zoals teak ontvet je beter met wasbenzine op een doek.

Moet je naspoelen na het ontvetten?

Naspoelen na het ontvetten hangt af van het middel. St. Marc en Dasty spoel je na met schoon water, net als ammoniak, omdat ze zeepresten achterlaten waar verf slecht op hecht. Universol hoef je volgens de fabrikant niet na te spoelen, maar je neemt het vuile sop wel weg en maakt het oppervlak droog.

Moet je eerst ontvetten of eerst schuren?

Eerst ontvet je en daarna schuur je. Schuur je eerst, dan wrijf je vet en vuil met het schuurpapier dieper in de krasjes en poriën van het hout, en slibt je schuurpapier sneller dicht. Na het schuren veeg je het stof weg met een kleefdoek of licht vochtige doek, zonder opnieuw te ontvetten.

Kun je met Dasty ontvetten voor schilderen?

Met Dasty kun je ontvetten voor schilderen, zolang je daarna grondig naspoelt met schoon water. Dasty is een allesreiniger en ontvetter, geen verfreiniger die speciaal voor schilderwerk is gemaakt. Doe na het drogen de watertest: trekt het water samen tot druppels, dan zitten er nog resten en ontvet je opnieuw.

Hoe lang moet hout drogen na het ontvetten?

Hout moet na het ontvetten helemaal droog zijn voordat je schuurt of schildert. Binnen is dat bij een uitgeknepen spons meestal na een paar uur zo, buiten hangt het af van temperatuur en luchtvochtigheid. Schilder nooit op hout dat nog vochtig aanvoelt, want dan kan de verf blaasjes vormen of loslaten.

Wat is de beste ontvetter voor schilderwerk?

De beste ontvetter voor schilderwerk is een middel dat speciaal als verfreiniger is gemaakt, zoals St. Marc, Universol of de cleaners van verfmerken als Alabastine en Sigma. Universol is handig voor grote klussen omdat je het niet hoeft na te spoelen. Huishoudelijke allesreinigers met glansmiddel laten juist een film achter.