Tegels zetten: voorbereiding, lijm en voegen

De meeste mislukte tegelklussen gaan niet mis tijdens het zetten, maar er al voor. Een oneffen ondergrond, de verkeerde lijm of te weinig verbruik ingepland: je ziet het pas als een tegel loskomt of de vloer licht golft. In dit artikel lees je welke lijm bij welke ondergrond hoort, hoeveel je er echt van nodig hebt per vierkante meter, en hoe je vooraf checkt of je ondergrond vlak genoeg is om te beginnen.

Succes bij tegels zetten zit in de ondergrond en de lijmkeuze, niet in de tegel

Een tegelklus mislukt zelden door de tegel zelf. Hij mislukt door een ondergrond die niet vlak genoeg is, door lijm die niet bij het oppervlak past, of door te weinig lijm omdat het verbruik verkeerd was ingeschat. Meet daarom eerst de vlakheid van je muur of vloer, kies daarna de lijmsoort die bij die ondergrond past, cementlijm voor vloeren en pastalijm alleen voor droge wanden, en reken het verbruik uit voor je een emmer koopt. Die volgorde bepaalt of je tegelwerk jaren meegaat of binnen een paar maanden al loskomt.

Vlakheid vooraf meten: zo voorkom je een scheve wand of vloer

Leg een rechte rei, bijvoorbeeld een waterpas van minimaal 2 meter, tegen de muur of op de vloer en schuif een voelermaat onder de onderkant. Blijft de ruimte onder de rei binnen een paar millimeter, dan kun je direct tegelen. Loopt de afwijking verder op, dan egaliseer je eerst. Doe je dat niet, dan compenseert de lijmlaag het verschil en krijg je oneven voegen of holle plekken onder de tegel die je pas na jaren ontdekt, meestal als een tegel kraakt onder je voeten.

De officiële maatstaf hiervoor is NEN 2747, de Nederlandse norm voor de vlakheid en evenwijdigheid van vloeroppervlakken. NEN meldt zelf dat deze norm wordt herzien omdat de huidige tekst “niet voldoende duidelijk is voor de markt”. In de praktijk hanteren tegelzetters voor een vloer of wand die je gaat betegelen een tolerantie van ongeveer 2 millimeter per strekkende meter; een grotere afwijking werk je eerst weg met een egalisatiemortel. Twijfel je, laat een aannemer de vlakheid vooraf meten. Dat kost een paar tientjes en bespaart je een vloer die je later opnieuw moet doen.

Welke tegellijm hoort bij welke ondergrond

Gebruik nooit pastalijm onder je voeten. Pastalijm heeft lucht nodig om uit te harden, en onder vloertegels komt die lucht er nauwelijks bij. De lijm blijft dan te lang zacht en tegels kunnen na een tijdje los gaan liggen.

Fabrikanten drukken de eigenschappen van hun lijm uit in een code volgens de Europese norm NEN-EN 12004: C staat voor cementgebonden, D voor dispersie, S1 of S2 betekent vervormbaar tot sterk vervormbaar, en T betekent dat de lijm niet wegglijdt op een verticale wand. Een veelgebruikte witte tegellijm met code C2TES1 is dus een verbeterde cementlijm, niet-wegglijdend, met een langere open tijd en vervormbaar: geschikt voor bijna elke particuliere klus.

Verbruik tegellijm per m2 berekenen

Vuistregel van fabrikanten zoals Mapei: reken op 1,2 kg lijm per vierkante meter per millimeter laagdikte. Bij een tandspaan van 8mm blijft er na het aandrukken van de tegel ongeveer 2 tot 2,5mm lijm over, vandaar de 2,2 tot 3 kg/m2 in de tabel.

Een rekenvoorbeeld: zet je 10m2 vloertegels van 30x30cm met een 8mm-tandspaan, dan reken je op 22 tot 30 kg lijm, plus zeker 10 procent marge voor snijverlies en oneffenheden. Een zak van 25kg is dan niet genoeg voor de hele vloer; bestel er twee. Werk je met grote tegels vanaf ongeveer 30x30cm of leg je de lijm dubbel aan, op de ondergrond en op de rug van de tegel, dan kan het verbruik verdubbelen.

Tegels zetten stap voor stap

Stap 1: ondergrond voorbereiden

Zit er nog een oude laag tegels op de muur of vloer? Dan kijk je eerst of die weg moet of mag blijven zitten, want daarvan hangt af of je extra lijmlaagdikte moet inplannen. Lees in oude tegels verwijderen of behouden wanneer slopen verstandig is en wanneer je gewoon overheen kunt tegelen.

Stap 2: startlijn uitzetten

Teken met een waterpas of laserlijn een horizontale referentielijn, meestal op de hoogte van ongeveer een hele tegel vanaf de vloer of plint. Werk je op een vloer, zet dan eerst het midden van de ruimte uit met een kruislijn, zodat je aan beide zijkanten met een gelijk stuk tegel uitkomt in plaats van met een smal randje tegen de muur.

Stap 3: lijm aanbrengen en tegel plaatsen

Trek de lijm met de getande kant van je lijmkam in een hoek van 45 graden over de ondergrond, steeds in dezelfde richting, zodat lucht onder de tegel kan ontsnappen. Plaats de tegel binnen de open tijd van de lijm. De norm schrijft minimaal 30 minuten voor, maar op een warme of zuigende ondergrond vormt zich soms al binnen 15 tot 20 minuten een velletje op de lijm, en dan hecht de tegel niet meer goed. Druk de tegel aan met schuivende bewegingen of een rubberhamer, nooit alleen met kracht van boven, en controleer met kruisjes dat de voeg overal gelijk blijft.

Stap 4: snijden en afwerken

Gebruik een tegelsnijder voor rechte sneden in wandtegels en een natte tegelzaagmachine voor vloertegels, hoekprofielen of uitsparingen rond leidingen. Moet je achteraf nog een handdoekhaak, grab bar of plankje bevestigen? Boor dan niet zomaar raak: lees eerst hoe je zonder barsten boort in tegels.

Voegen: wanneer en met wat

Wacht met voegen minimaal 24 uur na het lijmen, en 48 uur in een koude of vochtige ruimte, zodat de lijm eerst volledig kan uitharden. Voeg je te vroeg, dan kunnen tegels nog verschuiven en sluit je vocht op onder de lijmlaag.

Gebruik voor de meeste woonruimtes een cementgebonden voegmiddel. Voor douches en andere plekken met continue waterbelasting is een voegmiddel met schimmelwerende toevoeging de veiligere keuze. Laat de vloer daarna nog even rusten: na 48 uur kun je er voorzichtig overheen lopen, na 3 dagen kunnen de meubels terug, en reken je op 7 dagen voor je er vloerverwarming op aanzet of zware kasten neerzet.

Wanneer bel je toch een vakman?

Tegels zetten kun je prima zelf, maar er zijn grenzen waar je niet overheen stapt. Zit er een inbouwdoos voor een stopcontact of lichtschakelaar in de wand die je betegelt, laat dan een elektricien die verplaatsen of afdichten voordat je gaat lijmen. Zelf schuiven met bedrading onder spanning is geen klusje voor een zaterdagmiddag. Ligt er vloerverwarming onder de ondergrond, vraag dan eerst op tekening waar de leidingen lopen voor je een boor of frees gebruikt, anders prik je een leiding lek die je niet meer terugziet. En is je woning van voor 1994 en twijfel je over de lijm- of dekvloerlaag onder bestaande tegels, ga dan niet zelf slijpen of frezen: oude tegellijm en sommige dekvloeren kunnen asbest bevatten, en dat laat je altijd over aan een erkend bedrijf.

Veelgestelde vragen

Hoe lang moet tegellijm drogen voor je gaat voegen?

Tegellijm moet minimaal 24 uur drogen voor je begint met voegen, en in een koude of vochtige ruimte reken je op 48 uur. Voeg je eerder, dan kunnen tegels nog verschuiven en sluit je vocht op onder de lijmlaag. Wacht bij twijfel liever een dag langer dan dat je risico neemt op een voeg die later gaat scheuren.

Welke tegellijm gebruik je voor wandtegels en welke voor vloertegels?

Voor wandtegels op een droge, absorberende ondergrond zoals gips of pleisterwerk gebruik je pastalijm, ook wel dispersielijm: kant-en-klaar en makkelijk in de verwerking. Voor vloertegels en voor wandtegels in natte ruimtes zoals een douche gebruik je altijd cementlijm, ook wel poederlijm, omdat die vochtbestendig is en het gewicht van vloertegels beter draagt.

Hoeveel tegellijm heb je nodig per vierkante meter?

Je berekent het verbruik van tegellijm per vierkante meter aan de hand van je tandspaanmaat: reken op 1,6 tot 2,5 kg bij een 6mm-kam, 2,2 tot 3,0 kg bij 8mm en 2,6 tot 3,5 kg bij 10mm. Bij grote tegels vanaf ongeveer 30×30 centimeter lijm je vaak dubbel, op de ondergrond en op de tegelrug, waardoor het verbruik kan verdubbelen.

Kun je pastalijm gebruiken voor vloertegels?

Pastalijm gebruik je niet voor vloertegels. Deze dispersielijm heeft lucht nodig om uit te harden, en onder vloertegels komt die lucht er nauwelijks bij. Het gevolg is dat de lijm te lang zacht blijft en tegels na een tijdje los kunnen gaan liggen. Kies voor vloeren altijd een cementgebonden lijm.

Wanneer mag je weer op een nieuwe tegelvloer lopen?

Na 48 uur kun je voorzichtig over een nieuw gelegde tegelvloer lopen, na 3 dagen kun je meubels voorzichtig terugzetten, en na 7 dagen is de vloer volledig belastbaar en kun je ook de vloerverwarming weer aanzetten. Deze tijden gaan uit van een lijm die bij 20 graden en normale luchtvochtigheid uithardt.

Hoe meet je of een vloer vlak genoeg is om te tegelen?

Je meet de vlakheid van een vloer door een rechte rei van minimaal 2 meter op de vloer te leggen en met een voelermaat de ruimte onder de rei te checken. Loopt de afwijking op tot meer dan een paar millimeter over die lengte, dan egaliseer je eerst met een egalisatiemortel voordat je gaat tegelen, anders krijg je oneven voegen of holle plekken onder de tegels.