Zelf gevel impregneren als een pro: voorbereiding, verbruik en valkuilen

Je bakstenen gevel wordt na elke regenbui donker, er groeit groen op de noordkant en binnen voelt de buitenmuur klam aan. Impregneren lijkt dan de snelle oplossing, en je kunt het prima zelf. Alleen gaat het ook makkelijk mis: een gevel met scheuren, zout of vocht wordt er slechter van, en dat draai je niet meer terug. Hier lees je wanneer je zelf je gevel kunt impregneren, hoeveel middel je nodig hebt en hoe je het aanbrengt zoals de fabrikant het bedoelt.

Kun je zelf je gevel impregneren?

Ja, zelf je gevel impregneren kan prima, mits de muur gaaf, schoon en droog is. Het werk zelf is niet moeilijk. Je hebt een drukspuit nodig, een paar blikken middel, afdekfolie, een ladder of steiger die stevig staat en een droge dag zonder felle zon op de muur. Meer niet.

Het lastige deel zit ervoor. Kan je gevel het aan? Een impregneermiddel trekt 2 tot 8 millimeter de steen in en is daarna niet meer te verwijderen. Dat staat in de brochure Hydrofoberen van gevels van de rijksdienst voor monumenten. Doe je het op de verkeerde gevel, dan zit je er voor jaren aan vast.

Wil je zien hoe een specialist ernaar kijkt, lees dan ook de uitleg van Ecoform Europe over zelf gevel impregneren.

Checklist: is jouw gevel geschikt?

Loop deze punten na voordat je een blik koopt. Kun je er één niet afvinken, los dat dan eerst op.

• Er zitten geen scheuren of losse voegen in de muur. Het middel van Bostik overbrugt haarscheurtjes tot 0,2 millimeter en dat van Demula tot 0,3 millimeter, dus alles wat breder is laat regen gewoon door.
• Het voegwerk is niet vers. Nieuwe voegen moeten eerst uitharden.
• Je ziet geen witte uitslag op de stenen. Die uitbloei is zout, en zout dat achter een impregneerlaag kristalliseert drukt de buitenste laag van de steen eraf.
• De muur is droog. Optrekkend vocht of een lekkende goot los je eerst op, want na het impregneren kan vocht alleen nog als damp naar buiten en dat gaat een stuk trager.
• Het pand is geen monument. Voor een rijks- of gemeentelijk monument heb je een vergunning nodig, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed raadt hydrofoberen van monumenten meestal af.
• De gevel bestaat uit één soort steen. Baksteen met stukken natuursteen ertussen neemt het middel ongelijk op.

Twijfel je of de muur droog genoeg is? Meet het. Hoe dat werkt, lees je bij zekerheid over water geven met een vochtmeter. En komt het vocht van binnenuit, kijk dan eerst naar vocht in huis: optrekkend, doorslaand of condens.

De gevel voorbereiden

Een impregneermiddel hecht niet op vuil, mos of algen. Eerst schoon dus. Dat kan met een hogedrukreiniger, maar houd de druk laag en de lans op afstand, anders spuit je de voegen en de bakhuid van de steen kapot. Wat te veel druk met zachte steen doet, staat uitgelegd in gevel reinigen met een hogedrukreiniger. De complete aanpak van het schoonmaken vind je in gevelreiniging.

Herstel daarna kapotte voegen en scheuren, en laat alles goed uitdrogen. Na het reinigen met water staat de muur nat, dus geef hem een paar droge dagen.

Dek als laatste alles af wat niet behandeld moet worden. Ramen, kozijnen, deuren, de buitenlamp, de brievenbus en planten tegen de gevel. Op glas en kunststof laat het middel glanzende vlekken achter die je, eenmaal uitgehard, moeilijk weg krijgt.

Welk impregneermiddel kies je?

Kies een kleurloos, dampdoorlatend middel op basis van silaan of siloxaan dat geen film vormt. Dampdoorlatend betekent dat waterdamp uit de muur nog naar buiten kan, terwijl regen erbuiten blijft. Een middel dat een laag op de steen legt, sluit de muur af en sluit vocht in.

Op het etiket staat voor welke steen het middel bedoeld is. Baksteen, kalkzandsteen, pleisterwerk en beton zuigen elk anders. Er bestaan middelen met een oplosmiddel als drager en middelen op waterbasis; de oplosmiddelvariant ruikt sterk, dus werk met de wind in je rug en houd ramen in de buurt dicht.

Sommige middelen maken de steen iets donkerder. Bostik raadt in zijn technisch blad aan om eerst een klein testvlak te doen op een plek die je niet ziet, bijvoorbeeld bij de achterdeur of onder een raam.

Hoeveel middel heb je nodig?

Hoeveel liter je nodig hebt, hangt af van hoe hard de steen zuigt. De technische bladen van twee fabrikanten geven dit verbruik per vierkante meter:

Een rekenvoorbeeld. Een voorgevel van 6 meter breed en 6 meter hoog is 36 vierkante meter. Gaat er 6 vierkante meter aan ramen en deur af, dan houd je 30 vierkante meter baksteen over. Met 0,4 tot 1,0 liter per vierkante meter kom je dan op 12 tot 30 liter. Oude, zachte handvormstenen zitten aan de bovenkant van die marge, harde machinale steen aan de onderkant.

Koop dus niet blind. Behandel eerst een testvlak van een vierkante meter, kijk hoeveel erin gaat en reken vanaf daar.

Zo breng je het impregneermiddel aan

Kies een droge dag tussen 5 en 35 graden, met een luchtvochtigheid onder de 80 procent, zonder harde wind en zonder zon pal op de muur. Na het aanbrengen moet de gevel volgens Bostik nog minstens 3 uur droog blijven. Kijk dus naar de buienradar voordat je begint.

1. Vul een drukspuit met brede spuitmond en zet hem op lage druk. Vernevelen wil je niet, het middel moet als vloeistof over de steen lopen.
2. Begin onderaan en werk naar boven. Dat klinkt tegen je gevoel in, maar zo loopt het middel over steen die al nat is van je eigen behandeling en zie je meteen of het genoeg is.
3. Spuit zoveel dat er onder je spuitstraal een natte afloopstrook van 30 tot 50 centimeter ontstaat. Dat is het teken dat de steen verzadigd is.
4. Zuigt de steen hard, geef dan een tweede laag nat-in-nat: terwijl de eerste nog nat is, niet een dag later.
5. Werk in banen van een paar meter breed en laat geen droge randen tussen de banen ontstaan.

Een blokkwast mag ook. Op een kleine muur, zoals een tuinmuur of de schoorsteen, is dat zelfs handiger dan een spuit. Je gebruikt dan wel meer tijd, en je moet goed opletten dat je de voegen meeneemt.

Spat het middel op glas? Meteen weghalen.

Hoe vaak moet je je gevel impregneren?

Na het uitharden zie je water op de steen parelen. Dat pareleffect neemt na een aantal jaren af, maar de steen blijft dan nog steeds waterwerend; dat beschrijft de rijksdienst in dezelfde brochure. Een gevel die niet meer parelt, hoeft dus niet meteen opnieuw behandeld te worden.

Wel slijt de laag sneller op een gevel die op het westen of zuiden ligt dan op een noordgevel, door zon en slagregen. Test daarom af en toe met een plantenspuit. Trekt het water op een droge dag direct en donker in de steen, dan is het tijd voor een nieuwe behandeling, eerst weer met een testvlak.

Houd er rekening mee dat nieuwe voegmortel slechter hecht op een geïmpregneerde muur. Moet er later gevoegd worden, vertel de voeger dan dat de gevel behandeld is.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de nadelen van het impregneren van een buitenmuur?

Impregneren van een buitenmuur heeft als grootste nadeel dat het onomkeerbaar is: het middel trekt 2 tot 8 millimeter de steen in en gaat er niet meer uit. Zit er zout of vocht in de muur, dan kan de buitenkant van de steen afschilferen. Ook droogt een natte muur trager uit en hecht nieuwe voegmortel slechter.

Hoe lang moet een gevel drogen voor het impregneren?

Een gevel moet droog genoeg zijn dat het middel de steen in kan trekken. Na reinigen met water geef je de muur een paar droge dagen. Sommige middelen, zoals Bostik Siloxan, mogen op een licht vochtige ondergrond, maar nooit op een natte muur. Na het aanbrengen moet de gevel nog minstens 3 uur tegen regen beschermd blijven.

Kun je een gevel impregneren met een kwast?

Een gevel impregneren met een kwast of blokkwast kan, en fabrikanten als Bostik noemen het als methode. Op een kleine muur, een schoorsteen of een tuinmuur werkt het zelfs prettig. Op een complete voorgevel is een drukspuit op lage druk sneller, en zie je beter of je genoeg middel aanbrengt door de afloopstrook van 30 tot 50 centimeter.

Moet je ook de voegen impregneren?

De voegen impregneer je gewoon mee, in dezelfde behandeling als de stenen. Slechte of losse voegen herstel je wel eerst, want een impregneermiddel dicht geen scheur. Laat nieuw voegwerk volledig uitharden voor je gaat spuiten. Water dat via een gat tussen steen en voeg binnendringt, houdt de beste impregneerlaag niet tegen.

Hoeveel liter impregneermiddel heb je nodig voor een gevel?

Voor een bakstenen gevel heb je volgens de technische bladen van Bostik en Demula 0,4 tot 1,0 liter per vierkante meter nodig, en bij zeer zuigende steen tot 2,0 liter. Een voorgevel met 30 vierkante meter metselwerk vraagt dus 12 tot 30 liter. Doe eerst een testvlak van een vierkante meter om je eigen verbruik te meten.

Wat kost het om muren zelf te impregneren?

Wat het kost om muren zelf te impregneren, reken je uit met het aantal liters maal de literprijs van het middel dat je kiest. Voor 30 vierkante meter baksteen heb je 12 tot 30 liter nodig. Tel daar afdekfolie, tape en eventueel de huur van een drukspuit of steiger bij. Het testvlak van een vierkante meter vertelt je vooraf aan welke kant van die marge jouw steen zit.