Maden in je kliko: 15 tips om ze te voorkomen en kwijt te raken

Je tilt de deksel van de gft-bak op en de bodem leeft. Witte maden kruipen langs de wand en tot onder de rand van de deksel. Vies, en in de zomer ben je er sneller bij dan je denkt: een vlieg heeft een warme week nodig om van een paar eitjes een bak vol maden te maken. Met de 15 tips hieronder zorg je dat vliegen geen kans krijgen, en weet je wat je doet als het al te laat is.

Zo kom je van maden in je kliko af

Je haalt maden in een kliko weg door de bak direct na het legen schoon te spoelen met kokend water en daarna te schrobben met een scheut azijn of groene zeep. Kokend water doodt de maden die zijn achtergebleven, het schrobben haalt de etensresten en geur weg waar nieuwe vliegen op afkomen.

Daarna gaat het om voorkomen. Vliegen leggen hun eitjes op vlees, vis en etensresten. Pak die resten in, hou de deksel dicht en zet de bak uit de zon. Dat zijn de drie dingen die het meeste schelen.

Wat je beter laat: zout, kalk, mottenballen of vliegenspray in de gft-bak. Milieu Centraal raadt die middelen af, omdat ze het composteren van het gft-afval verstoren. Klinkt als een detail, maar de meeste tiplijstjes op internet raden juist die middelen aan.

Waarom je kliko in de zomer vol maden zit

De witte beestjes zijn larven van vliegen. In een kliko gaat het meestal om de kamervlieg (huisvlieg), de groene en blauwe vleesvlieg en de fruitvlieg. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) heeft de cijfers van de kamervlieg op een rij gezet:

Bron: KAD, kamervlieg (huisvlieg).

Wat eten maden? Precies het afval waar ze op zijn uitgekomen: rottend vlees, vis en etensresten.

Temperatuur bepaalt het tempo. Onder de 12 tot 14 graden staat de ontwikkeling stil. Bij 16 graden duurt een volledige cyclus 45 tot 50 dagen, bij een gemiddelde van 25 graden nog maar 14 tot 16 dagen. Een kliko in de volle zon warmt binnenin flink op.

Rekenvoorbeeld met een ophaalschema van 14 dagen

In de meeste gemeenten wordt de groencontainer eens per 14 dagen geleegd. Stel dat een vlieg op dag 1 eitjes legt op een visgraat. Op dag 2 kruipen de maden al rond. Rond dag 7 tot 11 zijn ze volgroeid en gaan ze verpoppen, vaak tegen de wand of onder de rand van de deksel. De ophaaldienst komt op dag 14. Dan hangen er al poppen in de bak, en die blijven na het legen gewoon zitten. Volgens het KAD kan een groencontainer bij warm weer na één week al vol vliegenlarven zitten.

Daarom werkt schoonmaken pas echt als je het direct na het legen doet. Wacht je een week, dan heb je de volgende ronde al binnen.

En reken er niet op dat je bak in een hete julimaand helemaal madenvrij blijft. Bij 30 graden en een ophaalschema van twee weken is een handvol maden na het legen gewoon pech. Het verschil zit tussen een paar maden en een bodem die beweegt.

15 tips om maden in je kliko te voorkomen

Wat je in de bak gooit

1. Gooi vlees en vis in de bak die het eerst geleegd wordt. Vlees- en visresten mogen bij het gft, botjes ook. Wordt het restafval eerder opgehaald, gooi ze daar dan in. Hoe korter ze in de bak liggen, hoe minder tijd een vlieg heeft.

2. Pak etensresten in een krantenpagina. Een vlieg die niet bij het vlees kan, legt er ook geen eitjes op. Een krant in het gft mag volgens Milieu Centraal, een plastic zakje niet.

3. Gebruik alleen gft-zakken met het Kiemplant-logo of het OK compost-logo. Die mogen met inhoud en al in de groene bak. Andere zakken, ook als er “afbreekbaar” op staat, horen er niet in.

4. Leg een krant of een laagje stro onderin. Afval koekt dan niet vast op de bodem, en een droge bodem trekt minder vliegen. In de winter voorkomt het ook dat het gft vastvriest.

5. Gooi er wat fijn tuinafval bij. Gemaaid gras en bladeren nemen vocht op. Gft zonder tuinafval is natter en gaat sneller stinken.

6. Hou het afvalbakje in de keuken dicht. Maden in de kliko beginnen vaak met vliegen in huis die in een open bakje op het aanrecht eitjes leggen. Een vliegengordijn voor de achterdeur houdt de meeste vliegen buiten.

Waar en hoe de bak staat

7. Zet de kliko op een koele plek uit de zon. Een noordgevel of de schaduw van een schuur scheelt al. Hoe koeler het afval, hoe trager een made zich ontwikkelt.

8. Hou de deksel dicht. Een deksel die op een kier staat omdat de bak te vol is, is een open deur voor vliegen. Druk het afval niet zo hoog op dat de deksel niet meer sluit.

9. Vervang een kapotte deksel. Een gescheurde of kromgetrokken deksel sluit niet meer. Vraag bij je gemeente of afvalinzamelaar na of ze een nieuwe deksel of kliko leveren.

10. Overweeg een anti-stankdeksel. Zo’n deksel heeft een gat met een filter van kokosmateriaal. Het afval droogt sneller, en volgens Milieu Centraal helpt dat bij last van geur of maden.

11. Zet de bak elke ophaalronde aan de weg. Ook als hij maar half vol is. Een halve bak die vier weken blijft staan, geeft vliegen twee volledige rondes.

Als er al maden in zitten

12. Giet kokend water over de maden. Doe dit direct nadat de bak is geleegd, dan bereik je ook de maden en poppen die aan de wand en onder de rand zitten.

13. Schrob de bak met azijn of groene zeep. Een scheut azijn, wat allesreiniger of groene zeep in heet water, en een borstel of schrobber. Let extra op de rand onder de deksel, daar zitten de meeste poppen.

14. Giet het schoonmaakwater niet in de put op straat. De straatput loopt in veel gemeenten direct naar het oppervlaktewater. Giet het door de wc of een afvoer in huis.

15. Schakel bij een hardnekkige plaag een schoonmaakdienst in. Er zijn bedrijven die kliko’s met heet water en een hogedrukreiniger schoonspuiten. Vraag wel wat ze met het vuile water doen. Gaat het om grote aantallen vliegen rond je huis, kies dan alleen een middel dat in Nederland is toegelaten. Dat check je in de databank van het Ctgb, en je gebruikt het nooit in de gft-bak zelf.

Welke middelen tegen maden je beter niet gebruikt

Online vind je tientallen huismiddeltjes. Een deel daarvan doet weinig, een ander deel werkt wel maar hoort niet in de groene bak. Ongeveer twee derde van het gft-afval (zo’n 67 procent) gaat direct de composthoop op, de rest wordt eerst vergist tot biogas. Wat je in de bak strooit, belandt dus in de compost.

Water, azijn en een borstel doen het werk. Wat je erin strooit, belandt bij de composteerder.

Checklist voor een madenvrije zomer

Loop dit lijstje tussen mei en september elke ophaalronde even na:

• Vlees, vis en botjes in een krant, in de bak die het eerst geleegd wordt
• Krant of stro onderin de gft-bak
• Kliko in de schaduw, deksel dicht
• Elke ophaalronde aan de weg, ook half vol
• Direct na het legen kokend water erin en schrobben met azijn of groene zeep
• Rand onder de deksel extra schoonmaken
• Afvalbakje in de keuken dicht en elke dag legen

Last van vliegjes in huis zelf? Kijk dan welke soort het is in het artikel over kleine vliegjes in huis, of lees hoe je rioolvliegjes bestrijdt als ze uit de afvoer komen.

Veelgestelde vragen

Hoe krijg ik maden in de container dood?

Maden in de container krijg je dood met kokend water. Giet het direct nadat de bak is geleegd over de bodem, de wanden en de rand onder de deksel, want daar zitten de maden en poppen die achterblijven. Schrob daarna met heet water en een scheut azijn of groene zeep. Zout en vliegenspray horen niet in de gft-bak, omdat ze het composteren verstoren.

Hoe ontstaan maden in een kliko?

Maden ontstaan in een kliko doordat vliegen hun eitjes leggen op vlees, vis en etensresten. Een vrouwtje van de kamervlieg legt 100 tot 150 eitjes per keer, en die komen afhankelijk van de temperatuur na 10 tot 46 uur uit. Een warme bak met open etensresten en een deksel op een kier geeft vliegen alles wat ze nodig hebben.

Hoe lang duurt het voordat maden vliegen worden?

Maden worden in de zomer binnen 1 tot 3 weken een vlieg. Volgens het KAD is een made na 5 tot 10 dagen volgroeid en komt de vlieg 3 tot 8 dagen later uit de pop. Onder de 12 tot 14 graden staat de ontwikkeling stil, bij 25 graden is de hele cyclus in ongeveer twee weken rond.

Helpen mottenballen tegen maden in de kliko?

Mottenballen tegen maden in de kliko raadt Milieu Centraal af. Ze zijn bedoeld tegen motten in een afgesloten kast, en in de gft-bak komen de stoffen in de compost terecht. Een dichte deksel, een koele plek en vlees in krantenpapier houden vliegen beter weg. Na het legen maak je de bak schoon met kokend water en azijn.

Mogen vlees en vis in de gft-bak?

Vlees en vis mogen in de gft-bak, net als botjes en graten. Milieu Centraal raadt aan ze in een krantenpagina te verpakken en ze in de bak te gooien die het eerst geleegd wordt, dus gft of restafval. Vlees- en visresten gaan snel stinken en trekken vliegen aan, dus hoe korter ze in de kliko liggen, hoe kleiner de kans op maden.