Gootsteen ontstoppen met baking soda en azijn: zo doe je het goed

Het water in de gootsteen zakt traag weg, er blijft een laagje grijs sop staan en de afvoer ruikt muf. Voor je naar een agressieve ontstopper grijpt, kun je het eerst proberen met baking soda en azijn uit de keukenkast. Dat werkt bij een lichte verstopping van vet en zeep. Je leest hier het stappenplan, wat er precies in de leiding gebeurt, hoeveel azijn je nodig hebt en wanneer je beter meteen de sifon losdraait of een vakman belt.

Zo ontstop je de gootsteen met baking soda en azijn

Haal eerst zoveel mogelijk stilstaand water uit de gootsteen. Strooi dan een kopje baking soda direct in de afvoer, giet er een kopje azijn achteraan en leg meteen een stop of natte doek op het putje. Laat het minstens 30 minuten werken, liefst een uur, en spoel daarna door met heet water.

1. Leeg de gootsteen. Schep het water eruit met een beker. Baking soda in een bak water verdunt meteen en komt de leiding nauwelijks in.
2. Baking soda erin. Een kopje, rechtstreeks in de afvoeropening. Duw het met een lepel naar binnen als het op het rooster blijft liggen.
3. Azijn erachteraan. Een kopje gewone azijn. Het gaat direct bruisen.
4. Afsluiten. Een stop of een vochtige doek houdt het schuim in de leiding, zodat het niet omhoog uit het putje ontsnapt.
5. Wachten. Minimaal 30 minuten, beter een uur.
6. Naspoelen. Heet kraanwater van ongeveer 50 tot 70 graden lost vet op en is veilig voor kunststof afvoerbuizen.

Zit het nog vast? Zet na stap 4 een plopper op de afvoer en pomp een paar keer stevig. Bij een dubbele spoelbak houd je het andere putje dicht, anders ontsnapt de druk daar.

Wat er in de afvoer gebeurt

Baking soda heet ook zuiveringszout of natriumbicarbonaat. Het is een zwak basisch zout. Azijn is verdund azijnzuur. Breng je die twee samen, dan reageren ze tot water, natriumacetaat en koolzuurgas. Dat gas is het bruisen dat je ziet.

Dat schuim duwt en schuurt een beetje langs de binnenkant van de buis en maakt zo een vettig laagje los. Daarna doet het hete water het echte werk. De reactie zelf lost geen vet op, en het zout dat overblijft, natriumacetaat, heeft weinig reinigende kracht. Dat verklaart waarom het naspoelen met heet water zo belangrijk is.

Hoeveel gebeurt er eigenlijk? Azijn mag in Nederland pas azijn heten als er minstens 4% azijnzuur in zit, zo staat op de Wikipedia-pagina over azijn. Reken je daarmee, dan krijg je dit:

Berekend met een molmassa van 60,05 g/mol voor azijnzuur, 84,01 g/mol voor natriumwaterstofcarbonaat en ongeveer 24 liter gas per mol bij kamertemperatuur.

Een kop azijn verbruikt dus maar zo’n 14 gram baking soda. Strooi je er veel meer in, dan blijft de rest gewoon liggen. Dat is niet erg: die overgebleven baking soda lost op in het spoelwater en spoelt weg. Wil je meer bruis, neem dan meer azijn. Schoonmaakazijn bevat meer azijnzuur dan keukenazijn, dus met dezelfde hoeveelheid reageert er meer.

Wanneer baking soda en azijn werkt, en wanneer niet

Baking soda met azijn pakt een vettige aanslag in de leiding aan. Een prop haar, koffiedik of een stuk groente in de sifon krijg je er niet mee weg. Kijk dus eerst waar het probleem zit.

De sifon is de gebogen buis onder de gootsteen. Zet er een emmer onder, draai de twee moeren met de hand los en spoel hem om. Dat duurt tien minuten en lost een groot deel van de verstoppingen in de keuken op, zonder middel. Loopt het water daarna nog steeds slecht weg, dan zit het dieper. Een ontstoppingsveer komt verder de leiding in dan je hand of een plopper. Per type afvoer staat de aanpak in het overzicht afvoer ontstoppen per type afvoer.

Stinkt de afvoer, maar loopt alles gewoon weg? Dan helpt bruisen weinig. Lees hoe je rioollucht in huis oplost.

Alternatief: kristalsoda met heet water

Geen baking soda in huis? Kristalsoda, de witte korrels voor de was en de afwas, werkt sterker op vet en zeepresten. Los een kopje op in een emmer heet water van 50 tot 70 graden en giet het langzaam in de afvoer. Laat het 30 minuten staan en spoel na met schoon heet water.

Twee dingen gaan hier vaak mis. Gebruik géén azijn bij kristalsoda, want het zuur neutraliseert de soda en dan heb je niets meer. En strooi kristalsoda nooit droog in een bijna droge afvoer. Dan kan het in de bocht hard worden. Is dat al gebeurd, dan lees je in teveel soda in de afvoer hoe je het er weer uit krijgt.

Wil je alleen met baking soda werken, zonder azijn? Dat kan ook, met heet water. In het artikel gootsteen ontstoppen met baking soda staat die variant uitgewerkt.

Wat je nooit mengt in de afvoer

Azijn is een zuur. Giet het nooit in een afvoer waar je net chloor of een chemische ontstopper in hebt gedaan. Chloor met een zuur geeft giftig chloorgas, en ontstoppers met natronloog reageren heftig met zuren. Heb je eerder vandaag al een ander middel gebruikt? Spoel dan eerst ruim door met water, of wacht tot de volgende dag.

Verder:

• Giet geen kokend water op een kunststof afvoer die al vol staat; het hete water blijft dan lang tegen de buis staan.
• Draag een bril als je met de plopper werkt na een middel; spetters komen recht omhoog.
• Doe geen baking soda en azijn in een fles om te schudden. Het gas bouwt druk op.

Wanneer je een vakman belt

Baking soda en azijn is een prima eerste stap, en meer niet. Keert de verstopping steeds terug, lopen meerdere afvoeren tegelijk slecht weg of hoor je borrelen in de wc als je de kraan opendraait, dan zit het probleem waarschijnlijk in de riolering. Een loodgieter of ontstoppingsbedrijf heeft een camera en een hogedrukspuit en ziet meteen waar het zit.

Veelgestelde vragen

Hoe lang moet baking soda en azijn inwerken in de afvoer?

Baking soda en azijn laat je minimaal 30 minuten inwerken in de afvoer, en liefst een uur. Het bruisen zelf is binnen een paar minuten voorbij, maar in die tijd weekt de vetlaag in de leiding los. Leg wel een stop of natte doek op het putje en spoel daarna door met heet water van 50 tot 70 graden.

Hoeveel baking soda en azijn gebruik je om een afvoer te ontstoppen?

Om een afvoer te ontstoppen gebruik je ongeveer een kopje baking soda en een kopje azijn. Een kop van 250 ml azijn met 4% azijnzuur laat zo’n 14 gram baking soda reageren en geeft ongeveer 4 liter koolzuurgas. Meer bruis krijg je met meer azijn of met schoonmaakazijn, die sterker is.

Kun je kristalsoda en azijn samen gebruiken?

Kristalsoda en azijn gebruik je beter niet samen. Azijn is zuur en neutraliseert de soda, waardoor die zijn werking op vet en zeepresten verliest. Kristalsoda los je op in een emmer heet water en giet je zo in de afvoer. Wil je azijn gebruiken, combineer het dan met baking soda.

Is baking soda met azijn veilig voor PVC-leidingen?

Baking soda met azijn is veilig voor PVC-leidingen en andere kunststof afvoerbuizen. Beide stoffen zijn mild, veel milder dan een ontstopper met natronloog. Let bij het naspoelen wel op de temperatuur: heet kraanwater van 50 tot 70 graden is genoeg en voorkomt dat je een kunststof buis vervormt.

Waarom werkt baking soda en azijn niet bij mijn verstopping?

Baking soda en azijn werkt niet als de verstopping uit vaste stoffen bestaat, zoals haar, koffiedik of etensresten in de sifon. Het bruisen maakt alleen een vettige aanslag los. Draai in dat geval de sifon onder de gootsteen los en maak hem schoon, of gebruik een plopper of ontstoppingsveer. Lopen meerdere afvoeren slecht, bel dan een vakman.