Kraan vervangen: stappenplan voor keuken en badkamer

Een druppelende kraan, een roestplek bij de uitloop, of je wilt gewoon een andere
uitstraling: een kraan vervangen lijkt een klusje van een halfuurtje. Totdat je met
een losse koppeling en een plas water onder het werkblad staat. Het misgaat zelden
bij de kraan zelf, maar bij wat erachter zit: de verkeerde aansluitmaat, een
hoofdkraan die toch niet helemaal dicht stond, of een koppeling die je net een slag
te hard vastdraait. Hieronder lees je welke maat je nodig hebt, welk gereedschap, en
de twee stappen die de meeste doe-het-zelvers overslaan.

Zo vervang je een kraan in 6 stappen

1. Hoofdkraan dicht en de oude kraan openzetten tot het water stopt met lopen.
2. Emmer en een oude handdoek onder de aansluiting zetten.
3. Flexibele aansluitslangen of koppelingen losdraaien bij de oude kraan.
4. Oude kraan losmaken van het werkblad of de wastafel en verwijderen.
5. Nieuwe kraan monteren, met teflontape om de schroefdraad.
6. Koppelingen handvast en met de sleutel nog een kwart slag aandraaien, hoofdkraan open en controleren op lekkage.

Dat is de kern. Per ruimte verschilt de uitvoering net genoeg om je te laten
struikelen als je het stappenplan letterlijk overneemt, dus hieronder splitsen we
keuken en badkamer verder uit.

Nog een nuance die je in de winkel niet hoort: een nieuwe kraan bespaart op zichzelf
weinig water. Milieu Centraal
rekent dat je met de kraan dicht tijdens het tandenpoetsen 22 liter drinkwater per
persoon per dag bespaart, ruim meer dan welke kraanwissel dan ook. Een nieuwe kraan
is dus vooral een kwestie van comfort en uitstraling, niet van een lagere
waterrekening.

Welke aansluitmaat heeft jouw kraan nodig

Een kraan vervangen gaat het vaakst mis bij de aansluitmaat: je koopt een nieuwe
kraan, maar de koppeling past niet op de bestaande leiding. Bij keuken- en
wastafelkranen zit de verwarring er vooral in dat er twee maten in het spel zijn,
niet een.

De meeste keuken- en wastafelkranen hebben aan de kraanzijde een 3/8 inch
binnendraad, terwijl de hoekstopkraan aan de muur een 1/2 inch aansluiting heeft. De
flexibele aansluitslang overbrugt dat verschil, en juist daarom verkopen winkels hem
standaard als 1/2 x 3/8 inch. Voor een thermostaatkraan in de douche of het bad ligt
het anders: daar gaat het niet om de draadmaat maar om de hartafstand, de afstand
tussen de twee aansluitpunten. Die is meestal 120 of 150 mm, maar oudere installaties
gebruiken soms een andere maat. Meet dit altijd zelf na voor je iets bestelt, want
hierin zit verrassend veel variatie tussen merk en bouwjaar.

Gereedschap en materialen die je nodig hebt

• Steeksleutel of combinatietang van 17 mm, de maat die bij de meeste 3/8 inch koppelingen past.
• Waterpomptang of bahco voor vastzittende moeren of afwijkende maten.
• Teflontape (PTFE-tape), met de klok mee om de schroefdraad gewonden.
• Emmer en een oude handdoek of dweil.
• Schroevendraaier voor de bevestigingsplaat of rozetten.
• Zuurvrije sanitairkit, als de nieuwe kraan een andere voetplaat heeft dan de oude.
• Pijpensnijder, alleen nodig als je een vaste koperleiding moet inkorten.

Waarom je de hoofdkraan echt dicht moet zetten

De hoekstopkraan onder de gootsteen of wastafel dichtdraaien lijkt genoeg, en in de
praktijk is dat vaak ook zo. Het probleem is dat je dat niet kunt zien. Een
hoekstopkraan die jarenlang niet is gebruikt, zit vaak half verkalkt en sluit niet
meer voor de volle honderd procent af. Draai je dan een koppeling los, dan spuit er
alsnog water onder druk naar buiten, precies op het moment dat je geen hand vrij
hebt om het af te stoppen.

Zet daarom ook de hoofdkraan dicht, meestal bij de watermeter of vlak daarachter.
Open na het dichtdraaien de kraan die je gaat vervangen en laat het water volledig
weglopen voor je een koppeling losdraait. Zo haal je de druk van de hele leiding, in
plaats van alleen van het stukje achter de hoekstopkraan. Komt er na het openen van
de kraan nog een paar seconden water uit met lucht erbij, dan is dat normaal: dat is
de rest van de leiding die leegloopt.

Stappenplan keukenkraan vervangen

1. Draai de hoofdkraan en, als aanwezig, de hoekstopkranen onder de gootsteen dicht. Zet de oude kraan open tot er geen water meer uit komt.
2. Zet een emmer met een handdoek onder de aansluiting, want ook een leeggelopen leiding geeft nog een scheut water.
3. Draai de flexibele aansluitslangen (meestal twee, warm en koud) los met de 17 mm sleutel.
4. Draai de bevestigingsmoer onder het werkblad los. De ruimte is vaak krap, dus gebruik zo nodig een waterpomptang in plaats van een gewone sleutel.
5. Til de oude kraan op en trek hem door het gat in het werkblad.
6. Maak het gat en de rubberring of aanslagring schoon, of vervang die als hij beschadigd is.
7. Plaats de nieuwe kraan en zet de bevestigingsmoer van onderaf vast. Niet te hard: bij een kunststof bevestiging kun je met een waterpomptang de moer laten scheuren.
8. Wind teflontape om de 3/8 inch koppelingen en sluit de nieuwe aansluitslangen aan op de hoekstopkranen. Handvast, en met de sleutel nog een kwart slag.
9. Open de hoekstopkranen en de hoofdkraan. Laat het water een minuut of twee lopen om lucht en eventueel vuil uit de perlator te spoelen, en controleer elke koppeling met een droog stuk keukenpapier op lekkage.

Stappenplan wastafelkraan badkamer vervangen

1. Draai de hoofdkraan en de hoekstopkranen onder de wastafel dicht en laat de oude kraan leeglopen.
2. Dek de afvoer af met een doek. Een klein moertje of ringetje dat erin valt, ben je anders echt kwijt.
3. Draai de flexibele aansluitslangen los met de 17 mm sleutel, en maak de oude kraan van onderaf los van de wastafel.
4. Verwijder oude siliconenkit rond de voet van de kraan en maak het oppervlak vetvrij, zodat de nieuwe kit straks goed hecht.
5. Plaats de nieuwe kraan en zet hem van onderaf vast.
6. Wind teflontape om de 3/8 inch koppelingen, sluit aan op de hoekstopkranen en draai handvast plus een kwart slag door.
7. Kit de voet van de kraan af met een dun randje zuurvrije sanitairkit, als de kraan dat vereist. Laat dit minstens een paar uur drogen voor je er water op laat lopen, anders trek je de verse kit meteen weer los.
8. Open de hoofdkraan en de hoekstopkranen, en controleer alle koppelingen op lekkage.

Hoor je na het openen van de hoofdkraan nog een tijdje lucht pruttelen uit de kraan
of de douche, dan is dat op zichzelf geen probleem van de nieuwe kraan: in het
artikel over waterleiding ontluchten
lees je hoe je dat verder verhelpt. Lijkt de waterdruk na montage juist structureel
lager dan vroeger, dan is waterdruk in de douche verhogen: 7 oorzaken
de volgende stap.

Wanneer bel je toch een vakman

Woon je in een pand van voor 1960, dan is de kans reëel dat er nog loden leidingen
aanwezig zijn. RIVM hanteert
daarvoor een wettelijke norm van maximaal 5 microgram lood per liter drinkwater, en
te veel loodinname kan bij jonge kinderen de intelligentieontwikkeling beïnvloeden.
Sinds 2022 geldt zelfs een verbod op loden leidingen bij kindlocaties en
huurwoningen. Zie je dof grijze, zachte leidingen die niet magnetisch zijn, raak die
dan niet zelf aan: een nieuwe kraan erop zetten lost het onderliggende risico niet
op, en het vervangen van de leiding zelf is werk voor een erkend bedrijf.

Ook bij een vaste koperleiding die je moet afzagen of solderen, en bij lekkage die
na opnieuw en voorzichtig aandraaien niet stopt, stop je met forceren. Verder
doordraaien beschadigt vaak de afdichting dieper in de koppeling of beschadigt de
schroefdraad, en dan maak je het probleem groter in plaats van kleiner. Blijkt de
lekkage niet bij de kraan zelf te zitten maar verder weg, achter de muur, dan is
lekkage opsporen in de muur
de juiste volgende stap.

Veelgestelde vragen

Lekt de nieuwe kraan na montage, wat doe je dan?
Lekt de nieuwe kraan na montage, dan zit het probleem meestal bij een koppeling die
niet strak genoeg is aangedraaid of bij teflontape die scheef om de schroefdraad is
gewonden. Draai de hoofdkraan weer dicht, draai de koppeling los, wind de
teflontape opnieuw en strak met de klok mee, en draai hem handvast plus een kwart
slag aan. Blijft de lekkage daarna aanhouden, dan is de afdichting verderop in de
leiding waarschijnlijk beschadigd en is het tijd voor een vakman.

Kun je zelf een thermostaatkraan vervangen?
Je kunt een thermostaatkraan in principe zelf vervangen, zolang de hartafstand en
de aansluiting van de nieuwe kraan overeenkomen met de bestaande leidingen in de
muur. Het verschil met een gewone kraan is dat een thermostaatkraan een
mengmechanisme bevat dat preciezer is afgesteld, dus controleer na montage altijd
de maximale temperatuur volgens de handleiding. Wijkt de hartafstand af, dan moet
er in de muur worden aangepast, en dat is wel een klus voor een vakman.

Moet je de sifon ook vervangen als je de kraan vervangt?
Je hoeft de sifon niet per definitie te vervangen als je de kraan vervangt, want
dat zijn twee losse onderdelen van het systeem. Zit de sifon nog goed vast, lekt hij
niet en is hij niet verkalkt of beschadigd, dan kun je hem gewoon laten zitten. Moet
je de wastafel of het werkblad even helemaal leeghalen voor toegang, dan is dat
vaak wel een handig moment om de sifon in één keer mee te controleren.

Hoe vaak moet je een kraan vervangen?
Een kraan vervang je niet op een vast interval, maar op basis van signalen: een
kraan die blijft druppelen ondanks een nieuwe afdichting, zichtbare roest of
kalkaanslag die niet meer weggaat, of een mengmechanisme dat hapert. Een kraan van
goede kwaliteit gaat bij normaal gebruik vaak 15 tot 20 jaar mee, maar in een huis
met hard water slijt het binnenwerk doorgaans sneller.

Mag je als huurder zelf de kraan vervangen?
Als huurder mag je in veel gevallen zelf kleine reparaties en vervangingen
uitvoeren, maar een kraan vervangen raakt vaak de vaste installatie van de woning.
Overleg dit daarom altijd eerst met je verhuurder, zeker als het om een oudere
kraan of leiding gaat. Doe je het zonder overleg en ontstaat er schade, dan
kun je daarvoor aansprakelijk worden gesteld.

De oude kraan zit vast en draait niet los, wat nu?
Zit de oude kraan vast en draait de koppeling niet los, dan helpt een paar keer
kort kraken met de sleutel vaak beter dan met kracht doorduwen. Gebruik eventueel
een beetje kruipolie op de koppeling en laat dat een kwartiertje intrekken.
Forceer je toch met een te lange steel aan je sleutel, dan breek je sneller een leiding af dan
dat je de koppeling losmaakt, en dan ben je verder van huis.