Meranti hout: eigenschappen, soorten en toepassingen in huis

Meranti vind je in veel Nederlandse kozijnen en plinten. Toch weet bijna niemand wat het precies is. Is het hardhout? Gaat het lang mee? En waarom zit er in de ene plank een veel donkerder kleur dan in de andere? Meranti is een handelsnaam voor tientallen boomsoorten tegelijk, en dat verklaart bijna alles. Hier lees je welke meranti er bestaat, wat de cijfers zeggen over sterkte en levensduur, waar je het in huis voor gebruikt en wanneer merbau de betere keus is.

Wat is meranti hout?

Meranti hout is tropisch loofhout uit Zuidoost-Azië, vooral uit Maleisië en Indonesië. Het komt van bomen uit het geslacht Shorea, familie Dipterocarpaceae. In de handel valt het onder hardhout, de verzamelnaam voor stevig loofhout dat meestal uit de tropen komt.

De bomen zijn fors. Volgens de houtdatabase van Centrum Hout worden ze 30 tot 40 meter hoog, uitschieters tot 70 meter, met een rechte stam van 0,5 tot 0,9 meter dik. Dat levert lange, rechte planken op met weinig knoesten, ideaal voor kozijnen en lijstwerk.

Omdat tientallen Shorea-soorten als meranti worden verkocht, zit er altijd variatie in een partij. De kleur van het kernhout loopt van donkerrood tot bleekroze, en twee planken uit dezelfde bundel kunnen in gewicht en hardheid flink verschillen.

De soorten meranti: rood, wit en geel

In Nederland koop je vrijwel altijd rode meranti. Wit en geel kom je vooral tegen in triplex en meubelonderdelen. De belangrijkste verschillen volgens Centrum Hout:

Donkerrode en lichtrode meranti zijn in de praktijk nauwelijks uit elkaar te houden. Daarom beschrijft Centrum Hout ze samen als rode meranti.

Hoe duurzaam is meranti en hoe lang gaat het mee?

De duurzaamheid van meranti hangt direct samen met de dichtheid. Zwaarder hout gaat langer mee. Rode meranti met een volumieke massa van 600 tot 730 kg/m³ valt volgens Centrum Hout in duurzaamheidsklasse 2 tot 4. Lichter hout, rond 490 tot 550 kg/m³, zakt naar klasse 4 tot 5. De Europese norm NEN-EN 350-2 rekent rode meranti van minimaal 670 kg/m³ tot klasse 3.

Wat betekent zo’n klasse in jaren? De klassen geven een richtlijn voor onbehandeld hout buiten of in de grond:

Voor kozijnen zegt die tabel weinig, en daar gaat het bij aankoop vaak mis. Een meranti kozijn staat niet in de grond en zit onder een laag verf. Laboratoriumproeven van TNO, waar Centrum Hout naar verwijst, lieten zien dat gedroogde rode meranti vanaf 500 kg/m³ weinig gevoelig is voor de schimmels die in Nederland en België houtrot in kozijnen en ander geveltimmerwerk veroorzaken. In België geldt 550 kg/m³ als ondergrens. Hoe lang een meranti kozijn meegaat, bepaal je dus vooral zelf: met de juiste dichtheid bij aankoop en een verflaag die je bijhoudt.

Bij nieuwe kozijnen kun je vragen naar een KOMO-productcertificaat. Rode meranti staat in de kwaliteitsrichtlijn voor houten gevelelementen, dus kozijnen van meranti kunnen dat certificaat krijgen.

Waar gebruik je meranti voor in huis?

Rode meranti is een allrounder voor binnen- en buitentimmerwerk. Centrum Hout noemt kozijnen, ramen, deuren, betimmeringen, plinten, trappenhuizen en traptreden. Het hout heeft sterkteklasse K21 en droogt zonder veel vervorming, waardoor lijstwerk recht blijft.

Plinten, architraven en lijstwerk

Voor plinten is meranti een logische keuze. Het is harder en stabieler dan vurenhout, dus een stofzuiger of stoelpoot laat minder snel een deuk achter, en het hout trekt minder krom langs een lange muur. Kant-en-klare plinten in meranti zijn er in profielen van strak modern tot klassiek, onbehandeld of gegrond. Gegrond scheelt je een werkgang als je ze in de wandkleur gaat schilderen.

Kozijnen, deuren en trappen

Meranti is een veelgebruikte houtsoort voor kozijnen en binnendeuren. Voor een trap is meranti geschikt als traptrede en leuning. Waar een houten trap verder aan moet voldoen, lees je in waar moet een houten trap aan voldoen.

Meranti meubels

Meubels van meranti zijn meestal van rode meranti voor stevige onderdelen, of van witte en gele meranti voor lichte delen en plaatmateriaal. Binnen maakt de duurzaamheidsklasse weinig uit, want vocht en schimmel spelen daar nauwelijks een rol. Een meranti tuinset is een ander verhaal. Buiten valt meranti in klasse 2 tot 4, afhankelijk van de dichtheid, en dan heeft het hout jaarlijks een beschermende laag olie of beits nodig. Vraag bij een tuinset welke soort meranti erin zit, of kies voor tuinmeubels die buiten onbehandeld kunnen staan een houtsoort uit klasse 1 of 2.

Meranti bewerken, schilderen en beitsen

Meranti laat zich goed zagen en schaven, ook met handgereedschap, en schroeven of lijmen gaat zonder gedoe. Buigen lukt slecht. Voor gebogen delen kies je een andere houtsoort.

Let bij het schaven op kruisdraad. Centrum Hout adviseert dan een snijhoek van 20 graden, anders gaan de vezels rechtop staan en krijg je een ruw oppervlak. Op het oppervlak zie je soms ook dunne witte lijntjes van harskanaaltjes. Onder blanke lak verdwijnen ze bijna, omdat ze de lak opnemen.

Verf, lak en beits hechten goed op meranti. Schuur glad, maak het oppervlak stof- en vetvrij en begin met een grondverf die bij het hout past. Hoe je goed voorbereidt, staat in ontvetten voor schilderen. Wil je de kleur van het hout behouden, kies dan een transparante beits of een blanke lak met uv-filter, want meranti verkleurt onder zonlicht.

Nadelen van meranti

Meranti heeft als grootste nadeel de wisselende kwaliteit. Omdat het hout van tientallen soorten komt, verschillen dichtheid en duurzaamheid per partij, en dat zie je aan de buitenkant niet. Voor buitenwerk heb je meranti vanaf 500 kg/m³ nodig. Vraag bij kozijnhout daarom naar de dichtheid of naar NEN 5483, de Nederlandse kwaliteitsnorm voor rode meranti uit 1989. Krijg je daar geen antwoord op, dan koop je een gok.

Ook de kleur wisselt. In één partij zitten roze en donkerrode planken naast elkaar. Ga je blank afwerken, leg dan eerst alles uit en sorteer op kleur, anders zie je de verschillen straks in je plint of lambrisering terug.

Dan de pin holes: piepkleine wormgaatjes, gemaakt door nathoutboorders in de vers gekapte boom. In gedroogd hout is er geen gevaar voor verdere aantasting, dus het is geen houtworm in huis. Twijfel je of gaatjes actief zijn, kijk dan bij houtworm bestrijden hoe je dat herkent.

En meranti is tropisch hout. Met FSC- of PEFC-gecertificeerd hout weet je dat het uit verantwoord beheerd bos komt.

Meranti of merbau?

Merbau is zwaarder en duurzamer dan meranti. Het weegt 730 tot 830 kg/m³ en valt in duurzaamheidsklasse 1 tot 2, tegen meestal 2 tot 4 voor rode meranti. Merbau is daarmee een sterke keus voor buitenwerk en voor vloeren die zwaar belast worden.

Er zit wel een addertje aan merbau. Het hout bevat een bruine, in water oplosbare kleurstof. Staat onbehandeld of slecht afgewerkt merbau in de regen, dan loopt die kleurstof uit en kan hij metselwerk of bestrating eronder verkleuren. Merbau is ook lastiger te bewerken en droogt zeer langzaam.

Kies meranti voor kozijnen en plinten, en voor binnenwerk dat je schildert. Kies merbau voor zichtwerk met een donkere, warme kleur, voor een parketvloer of voor buitenwerk dat zwaar te verduren krijgt.

Veelgestelde vragen

Is meranti een hardhoutsoort?

Meranti is een hardhoutsoort in de handelsbetekenis: tropisch loofhout uit Zuidoost-Azië, van bomen uit het geslacht Shorea. Rode meranti heeft een gemiddelde volumieke massa van 640 kg/m³ en is daarmee harder en stabieler dan vuren of grenen. Het is wel lichter dan zware hardhoutsoorten als merbau of azobé.

Wat zijn de nadelen van merantihout?

De nadelen van merantihout zijn de wisselende kwaliteit en het kleurverschil binnen een partij, omdat tientallen Shorea-soorten als meranti worden verkocht. Buiten heb je meranti vanaf 500 kg/m³ nodig. Verder zijn er soms pin holes van nathoutboorders en is buigen lastig. Vraag naar de dichtheid en naar FSC- of PEFC-certificering.

Hoe lang gaan meranti kozijnen mee?

Meranti kozijnen gaan lang mee als de dichtheid goed is en de verflaag wordt bijgehouden. Volgens TNO-proeven is gedroogde rode meranti vanaf 500 kg/m³ weinig gevoelig voor houtrot in geveltimmerwerk. De klasse-indeling van 10 tot 15 jaar voor klasse 3 geldt voor onbehandeld hout buiten, niet voor een geschilderd kozijn.

Kun je meranti buiten gebruiken?

Meranti kun je buiten gebruiken voor kozijnen, deuren en ander geschilderd geveltimmerwerk. Kies dan rode meranti met een dichtheid vanaf 500 tot 550 kg/m³ en werk het hout af met grondverf en lak of met beits. Voor hout dat in de grond staat of onbehandeld buiten blijft, zoals palen of een vlonder, is een houtsoort uit klasse 1 of 2 beter.

Wat is het verschil tussen meranti en merbau?

Meranti en merbau verschillen vooral in gewicht en duurzaamheid. Merbau weegt 730 tot 830 kg/m³ en valt in duurzaamheidsklasse 1 tot 2, rode meranti gemiddeld 640 kg/m³ en klasse 2 tot 4. Merbau is donkerder en zwaarder te bewerken en kan een bruine kleurstof uitlogen. Meranti is makkelijker te bewerken en te schilderen.

Wat is het duurzaamste hout?

Houtsoorten in duurzaamheidsklasse 1 zijn het duurzaamst, met een verwachte levensduur van meer dan 25 jaar onbehandeld buiten. Bekende houtsoorten in die klasse zijn teak en azobé. Merbau zit in klasse 1 tot 2, rode meranti meestal in klasse 2 tot 4, afhankelijk van de dichtheid. Voor geschilderde kozijnen is klasse 1 niet nodig, voor palen in de grond wel handig.

Welke kleur heeft meranti hout?

Meranti hout heeft een kleur die varieert per soort. Rode meranti loopt van bleekroze en rozerood tot donkerrood en lichtroodbruin. Witte meranti is bijna wit tot lichtbruin, gele meranti licht geelbruin. Onder zonlicht verandert de kleur, dus een blanke lak met uv-filter houdt de tint langer vast.