Radiator wordt niet warm? Zo vind je de oorzaak aan het symptoom

Het is koud, de thermostaat staat hoog en toch blijft die ene radiator ijskoud. Of hij wordt alleen onderaan warm. Het goede nieuws: aan wáár de radiator koud blijft, zie je meestal al wat er mis is. Lucht, een vastzittende pen in de kraan, te weinig druk of slib geven elk een eigen patroon. Met de tabel hieronder herken je het symptoom, en daarna lees je per oorzaak wat je zelf oplost en wanneer je de installateur belt.

Welk symptoom hoort bij welke oorzaak

Leg je hand op de radiator en op de buis die erin gaat (de aanvoer). Vergelijk dan met deze tabel.

Zijn alle radiatoren lauw, maar wel overal even warm? Dan is er mogelijk niks kapot. Milieu Centraal raadt aan de aanvoertemperatuur van de ketel op 50 of 60 graden te zetten om gas te besparen. Radiatoren voelen dan minder heet aan, terwijl het huis wel warm wordt.

Alle radiatoren blijven koud

Begin bij de bron. Staat de thermostaat hoger dan de kamertemperatuur, en geeft hij aan dat hij warmte vraagt (vaak een vlammetje of icoontje)? Bij een draadloze of slimme thermostaat zijn lege batterijen of een weggevallen verbinding een bekende oorzaak. Meer over die apparaten lees je in ons stuk over de slimme thermostaat.

Kijk daarna op de ketel. Een foutcode op het display, een knipperend lampje of een ketel die op “uit” of “alleen warm water” staat, verklaart een koud huis meteen. De code zoek je op in de handleiding of op de site van het merk, zoals Remeha, Intergas, Nefit of Vaillant.

Komt er wel warm water uit de kraan, maar blijven alle radiatoren koud? Dan doet de ketel het, maar komt het water niet in het cv-circuit. Bij een combiketel wijst dat vaak op de pomp of de driewegklep die tussen kraanwater en verwarming schakelt. Dat is werk voor de installateur.

Te lage waterdruk in de cv-ketel

Remeha adviseert in zijn kennisbank om bij te vullen als de druk onder 1,5 bar zakt, tot een druk tussen 1,5 en 2 bar. Hoe je dat doet, staat stap voor stap in cv-ketel bijvullen.

Lage druk merk je vaak het eerst boven in huis. Dat is natuurkunde: een waterkolom van 1 meter drukt met 9.810 pascal, oftewel 0,098 bar. Elke meter die een radiator hoger hangt dan de drukmeter, kost dus bijna 0,1 bar. Zo ziet dat eruit als de meter op de ketel 1,5 bar aanwijst:

Zakt de meter naar 1,0 bar, dan houdt een radiator 7,5 meter hoger nog maar zo’n 0,25 bar over. Daar verzamelt lucht zich het eerst, en daar blijft de radiator dus het eerst koud.

Moet je vaker dan een paar keer per jaar bijvullen, dan lekt er ergens water weg. Kijk dan bij de koppelingen van radiatoren en bij de overstort van de ketel, en vraag anders een installateur. Wat normaal is per type woning lees je in hoeveel bar een cv-ketel moet hebben.

Lucht in de radiator

Lucht stijgt op. Simpel. Zit er lucht in een radiator, dan blijft de bovenkant koud terwijl de onderkant warm is, en hoe langer je wacht, hoe groter die koude strook bovenin wordt omdat er bij elke keer dat de pomp aanslaat weer wat lucht bij komt. Vaak hoor je het ook: een tikkend, borrelend of klotsend geluid als de verwarming aanslaat.

De oplossing is ontluchten. Zet de verwarming uit, laat de pomp even stilstaan en draai met een ontluchtingssleutel het nippeltje bovenaan de radiator open tot er water komt. Begin op de laagste verdieping en werk naar boven. Irritant is dat de druk na het ontluchten altijd zakt. Soms moet je dus twee keer bijvullen: één keer direct en één keer nadat je de laatste radiator hebt gedaan. Het volledige stappenplan staat in radiator ontluchten.

Milieu Centraal adviseert een oudere installatie een paar keer per jaar te ontluchten, zodat hij goed en stil blijft werken.

Aanvoerbuis heet, radiator koud

Een hete aanvoerbuis bij een koude radiator is de klassieker in oktober. De buis naar de radiator toe is gloeiend heet, maar de radiator zelf blijft koud. Dan laat de thermostaatkraan geen water door. Onder de draaiknop zit een metalen pennetje dat de klep open en dicht duwt. Heeft de kraan maanden dicht gestaan, dan blijft dat pennetje soms ingedrukt vastzitten.

Zo maak je hem los:

1. Draai de knop op de hoogste stand en schroef of klik hem van de kraan.
2. Druk met een vinger of een tangetje het pennetje een paar keer in. Het moet zelf weer omhoogveren.
3. Zit hij muurvast, tik dan een paar keer zachtjes met een klein hamertje tegen de zijkant van de kraan. Trek nooit aan de pen.
4. Veert hij weer op, zet de knop terug en kijk of de radiator binnen een kwartier warm wordt.

Lukt het niet? Dan laat je het binnenwerk vervangen. Met speciaal gereedschap kan een installateur dat vaak zonder de installatie af te tappen, maar bij een oude kraan waar geen los binnenwerk voor te krijgen is, moet de hele kraan eruit en de cv eerst leeg.

Gebeurt dit elk jaar, laat de knoppen dan in de zomer op de hoogste stand staan. Zo blijft de klep open en kan de pen niet vastroesten.

Verste radiator koud, dichtbij juist heet

Wordt de radiator vlak bij de ketel snel heet en blijft die op zolder of in de badkamer lauw? Dan neemt het water de kortste weg. Vereniging Eigen Huis beschrijft precies dit beeld bij een installatie die niet goed is ingeregeld.

Waterzijdig inregelen lost dat op. Een installateur stelt per radiator in hoeveel water er maximaal door mag, zodat het water dat eruit komt zo’n 20 procent kouder is dan wat erin gaat. Daarvoor heeft elke radiator een inregelbaar ventiel nodig. Volgens Eigen Huis scheelt het ook zo’n 15 procent op je energierekening.

Zelf kun je als noodgreep de kraan van de warmste radiatoren iets terugdraaien. Kijk ook of het ventiel aan de andere kant van een koude radiator (het voetventiel of de retourkraan, meestal onder een kapje) niet dicht staat. Dat wordt weleens vergeten na het vervangen van een radiator.

Badkamer- en handdoekradiator wordt niet warm

Een handdoekradiator in de badkamer hangt vaak het verst van de ketel en het hoogst in huis. Hij is smal en hoog, dus lucht verzamelt zich bovenin snel. Loop daarom deze volgorde af: ontluchten via het nippeltje bovenaan, het voetventiel nakijken, en dan pas inregelen.

Onderkant koud, bovenkant warm

Is het omgekeerde aan de hand en blijven de onderkant of het midden koud, dan zit er waarschijnlijk vuil of slib onderin. In oudere installaties zet zich roestig bezinksel af dat de doorstroming onderin blokkeert. Ontluchten helpt daar niet.

Een installateur kan de radiator demonteren en doorspoelen. Of hij spoelt de hele installatie en plaatst een vuilfilter. Duur? Dat hangt af van het aantal radiatoren. Dit is geen klus om met een tuinslang zelf te doen terwijl de installatie onder druk staat.

Veelgestelde vragen

Waarom wordt één radiator niet warm en de rest wel?

Eén radiator wordt niet warm als er lucht in zit, als de pen van de thermostaatkraan vastzit of als het voetventiel dicht staat. Voel eerst aan de aanvoerbuis. Is die heet en de radiator koud, dan zit de pen vast. Is de bovenkant koud, dan zit er lucht in. Staat de radiator ver van de ketel, dan is de installatie waarschijnlijk niet ingeregeld.

Waarom wordt mijn radiator alleen onderaan warm?

Een radiator die alleen onderaan warm wordt, heeft lucht bovenin. Lucht stijgt op en houdt het warme water uit het bovenste deel. Je lost het op door de radiator te ontluchten met een ontluchtingssleutel en daarna de waterdruk van de cv-ketel te controleren. Die hoort volgens Remeha tussen 1,5 en 2 bar te staan.

Waarom wordt mijn badkamerradiator niet warm?

Een badkamerradiator wordt vaak niet warm omdat hij het verst van de cv-ketel en het hoogst in huis hangt. Daar zakt de druk het eerst en verzamelt lucht zich bovenin. Ontlucht hem, kijk of het voetventiel open staat en vul de ketel bij tot 1,5 à 2 bar. Helpt dat niet, laat de installatie dan waterzijdig inregelen.

Moet de aanvoerleiding warm zijn als de radiator koud blijft?

Een warme aanvoerleiding bij een koude radiator betekent dat het warme water wel aankomt, maar niet de radiator in kan. Meestal zit de pen van de thermostaatkraan vast. Haal de knop eraf en druk het pennetje een paar keer in. Is ook de aanvoerleiding koud, dan ligt het probleem bij de ketel, de druk of de inregeling.

Wanneer bel je een installateur?

Een installateur bel je als bijvullen, ontluchten en de pen losmaken niets opleveren. Dat geldt ook als je de ketel vaker dan een paar keer per jaar moet bijvullen, als de onderkant van radiatoren koud blijft door slib of als de ketel een foutcode toont. Waterzijdig inregelen en het vervangen van een kraan laat je ook door een vakman doen.