Toilet loopt niet goed door: zo vind je de oorzaak en los je het op

Je trekt door en het water in de pot stijgt eerst, om daarna tergend langzaam weg te zakken. Of het spoelt zo slap dat er na twee keer trekken nog iets ligt. Een toilet dat niet goed doorloopt heeft meestal één van vier oorzaken, en die vragen elk om een andere oplossing. Wie meteen gaat pompen terwijl de stortbak het probleem is, verliest een middag. Met één emmer water vind je de oorzaak, en per oorzaak staat hier wat je daarna doet.

Eerst de oorzaak vinden met de emmertest

Een wc die slecht doorloopt, heeft óf een probleem in de afvoer, óf te weinig spoelkracht. De emmertest laat je in twee minuten zien welke van de twee het is.

Vul een emmer met zo’n 8 tot 10 liter koud water. Giet die in één vloeiende beweging, van een halve meter hoogte, midden in de pot. Kijk daarna wat het water doet.

• Het water verdwijnt met een flinke zuigende plons. Je afvoer is in orde. Het probleem zit in de spoelkracht: de stortbak, de spoelrand of de hoeveelheid water per spoelbeurt.
• Het water stijgt in de pot en zakt langzaam weg. Er zit een gedeeltelijke verstopping in de pot of de afvoer erachter.
• Het water zakt weg, maar je hoort borrelen in de wastafel of de douche. Grote kans dat de ontluchting van je riool niet goed werkt.

Deze test kost niks en voorkomt dat je chemische ontstopper koopt voor een stortbak die gewoon te weinig water geeft.

Oorzaak 1: een gedeeltelijke verstopping

Loopt het water uit de emmer traag weg, dan zit er iets in de sifon van de pot of net daarachter. Meestal is dat een prop wc-papier, en vaak iets wat er helemaal niet in hoort.

Waterschap Aa en Maas is daar duidelijk over: door de wc gaan alleen de drie P’s, poep, plas en wc-papier. Vochtige doekjes, ook die met “doorspoelbaar” op de verpakking, zijn volgens het waterschap meestal niet afbreekbaar. Ze blijven haken in bochten en vangen daarna al het papier dat erachteraan komt.

Zo pak je een gedeeltelijke verstopping aan, van licht naar zwaar:

1. Wc-ontstopper (plopper). Zet de rubberen kop helemaal over de afvoeropening, zorg dat hij onder water staat en pomp tien tot vijftien keer krachtig. Juist het terugtrekken zuigt de prop los.
2. Afwasmiddel en heet water. Een flinke scheut afwasmiddel in de pot, een paar liter heet kraanwater erachteraan, en een kwartier wachten. Het afwasmiddel maakt papier en vet glad. Gebruik heet water uit de kraan en geen kokend water uit de waterkoker.
3. Ontstoppingsveer. Komt de verstopping steeds terug, dan zit hij dieper. Met een veer bereik je ook de bocht achter de pot. Of dat werkt bij jouw afvoer, lees je in ontstoppingsveer: efficiënt of niet.

Soda en azijn samen in de pot gooien ziet er spectaculair uit, maar die twee reageren met elkaar tot koolzuurgas, water en een zout. Wat overblijft, is veel zwakker dan soda of azijn apart. Gebruik er dan liever één, of lees eerst wat er gebeurt bij te veel soda in de afvoer.

Een praktijkverhaal over een hardnekkige verstopping vind je in mijn ervaring met het ontstoppen van de wc. Komt het water bij het doortrekken tot aan de rand, ga dan direct naar wat te doen als je wc volloopt bij het doortrekken.

Oorzaak 2: te weinig spoelkracht uit de stortbak

Slaagt de emmertest, dan doet je afvoer zijn werk en komt er bij het doortrekken simpelweg te weinig water in de pot. Of het komt er te langzaam in. Kijk in deze volgorde.

Vult de stortbak zich helemaal? Haal het deksel van een opbouwreservoir, of de bedieningsplaat van een inbouwreservoir, en kijk na het vullen naar het waterpeil. Er staat meestal een streep of markering. Staat het water lager, dan sluit de vlotter of het vulventiel te vroeg af. Bij de meeste reservoirs stel je de hoogte bij met een draaiknop of schuifje op het vulventiel.

Heeft iemand water willen besparen? Volgens Vitens moest het bodemventiel in Nederland dertig jaar geleden op 9 liter per spoelbeurt staan, en spoelt een nieuwe wc met 3 tot 6 liter. Een populaire bespaartruc is het afsnijden van een nokje op het bodemventiel, en ook een fles water in de stortbak is een bekende. Doe je dat bij een pot die op 9 liter is ontworpen, dan kan de spoelkracht te laag worden. Zit er een fles of baksteen in je stortbak, haal hem eruit en test opnieuw.

Reken even mee. Volgens Milieu Centraal gebruikte een Nederlander in 2021 gemiddeld 129 liter drinkwater per dag, waarvan 24 procent voor de wc. Dat is ruim 30 liter. Vitens komt op hetzelfde uit en telt 6 tot 7 wc-bezoeken per dag. Gemiddeld gaat er dus zo’n 4,6 liter per keer door. Dat past bij een moderne wc van 3 tot 6 liter. Een pot die op 9 liter is ontworpen, krijgt met een afgeknepen spoeling al snel te weinig.

Gebruik je de kleine spoelknop? Bij een grote boodschap is de kleine knop vaak te weinig. Klinkt logisch, maar het is een veel voorkomende reden voor “het spoelt niet goed”.

Oorzaak 3: kalk in de spoelrand

Komt er genoeg water uit de stortbak maar spoelt het alleen aan de voorkant of in dunne straaltjes, dan zitten de gaatjes onder de spoelrand dicht met kalk. Dat zie je met een spiegeltje of je telefooncamera onder de rand.

Zet de stortbak dicht met de stopkraan, spoel door en dep de pot zo droog mogelijk. Leg dan keukenpapier gedrenkt in schoonmaakazijn of een kalkoplosser onder de rand en laat dat een paar uur zitten. Daarna prik je de gaatjes open met een oude tandenborstel of een plastic satéprikker. Gebruik geen metaal, dat krast het glazuur. Een randloos toilet heeft dit probleem niet, want daar zit geen holle rand waar kalk in kan aankoeken.

Oorzaak 4: ontluchting van het riool

Water dat wegloopt, moet lucht kunnen verplaatsen. Daarvoor loopt er vanaf je riool een ontluchtingspijp naar het dak, of zit er een beluchter op de standleiding. Werkt die niet, dan zuigt het weglopende water lucht uit de sifons van andere afvoeren.

Je herkent het aan deze signalen:

• Je hoort borrelen of gorgelen in de wastafel, douche of gootsteen als je doortrekt.
• Het waterpeil in de wc-pot staat na het doortrekken lager dan normaal.
• Je ruikt af en toe riool in de badkamer.

Een laag waterpeil in de pot kan ook ontstaan door een draadje wc-papier dat over de rand van de sifon hangt en het water wegzuigt. Kijk daar eerst naar. Blijven de signalen, dan kan de ontluchtingspijp verstopt zijn, bijvoorbeeld door een vogelnest op het dak, of is een beluchter kapot. Dat is werk voor een loodgieter.

Wanneer je de loodgieter belt

Bel een loodgieter als de emmertest een verstopping laat zien en ontstopper plus veer niets doen. Ook als meerdere afvoeren in huis tegelijk traag worden, zit het probleem waarschijnlijk verderop in de leiding naar het riool. Hetzelfde geldt voor het borrelen bij een ontluchtingsprobleem.

Wie betaalt, hangt af van de plek. Gemeenten hanteren als regel dat de eigenaar verantwoordelijk is voor de afvoer op eigen grond en de gemeente voor het riool op gemeentegrond. Huur je, meld de verstopping dan bij je verhuurder voordat je zelf iemand belt.

Voorkomen dat het weer gebeurt

• Alleen poep, plas en wc-papier door de wc
• Vochtige doekjes, tampons, frituurvet en kattenbakkorrels in de afvalbak
• Bij een grote boodschap de grote spoelknop
• Kalk onder de spoelrand eens per maand aanpakken als je hard water hebt
• Geen fles of steen in een stortbak van een oude pot

Wil je meer weten over papier als oorzaak, en welk papier sneller oplost, lees dan wc verstopt door wc-papier.

Veelgestelde vragen

Waarom zakt het water in mijn wc langzaam weg?

Water in een wc zakt langzaam weg doordat er een gedeeltelijke verstopping in de sifon of de afvoer zit. Meestal is dat een prop wc-papier of iets wat er niet in hoort, zoals vochtige doekjes. Giet een emmer water in één keer in de pot: stijgt het water en zakt het traag, gebruik dan eerst een wc-ontstopper en daarna afwasmiddel met heet water.

Waarom staat het water in mijn wc laag?

Een laag waterpeil in de wc-pot na het doortrekken ontstaat als het riool slecht ontlucht of als een draadje wc-papier over de rand van de sifon hangt en water wegzuigt. Hoor je ook borrelen in de wastafel of douche, dan wijst dat op de ontluchtingspijp of een kapotte beluchter. Zie je papier hangen, haal het weg en kijk of het waterpeil herstelt.

Hoe ontstop je een wc zonder ontstopper?

Een wc ontstop je zonder ontstopper met een flinke scheut afwasmiddel en een paar liter heet kraanwater. Laat dat een kwartier inwerken en trek dan door. Het afwasmiddel maakt papier en vet glad, zodat de prop losschiet. Gebruik geen kokend water uit de waterkoker en gooi soda en azijn niet samen in de pot, want die heffen elkaars werking grotendeels op.

Waarom spoelt mijn toilet zo zwak door?

Een toilet spoelt zwak door als de stortbak niet helemaal volloopt, als er kalk in de spoelrand zit of als het bodemventiel op minder water is afgesteld dan de pot nodig heeft. Oude wc’s gebruikten tot 12 liter per spoelbeurt, nieuwe 3 tot 6 liter. Een fles in de stortbak of een afgesneden nokje kan bij een oude pot de spoelkracht te laag maken.

Wie betaalt de loodgieter bij een verstopte wc?

De loodgieter bij een verstopte wc betaal je als eigenaar zelf zolang de verstopping op eigen grond zit. Zit het probleem in het riool op gemeentegrond, dan is de gemeente verantwoordelijk. Huur je een woning, meld de verstopping dan eerst bij je verhuurder. Die bepaalt wie er komt en wie de rekening betaalt.